Kişisel Verileri Ele Geçirme, Başkasına Verme veya Yayma Suçu Nedir?

TCK 136 kapsamında kişisel verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi, başkasına verilmesi veya yayılması ayrı ayrı suç oluşturabilir. Bu nedenle olayda yalnızca “veri paylaşımı” olup olmadığına değil; verinin ne olduğu, nasıl elde edildiği, kimlere gönderildiği, sosyal medyada yayınlanıp yayınlanmadığı, mağdurun rızasının bulunup bulunmadığı ve paylaşımın hukuka uygun bir sebebe dayanıp dayanmadığı birlikte değerlendirilmelidir.

Bu suç özellikle WhatsApp grupları, Instagram paylaşımları, Telegram kanalları, sahte hesaplar, eski eş veya sevgiliyle ilgili paylaşımlar, işyeri kayıtları, müşteri bilgileri, hasta bilgileri, kimlik fotoğrafı, telefon numarası ve adres paylaşımı gibi durumlarda gündeme gelebilir. Olay sosyal medya veya dijital deliller üzerinden gerçekleşmişse İstanbul bilişim avukatı ve İstanbul sosyal medya avukatı sayfaları da bu konuyla bağlantılıdır.

Soruşturma, ifade, şikayet dilekçesi, delil toplama, sosyal medya içeriklerinin tespiti ve ceza davası sürecinde hukuki destek almak isteyen kişiler İstanbul ceza avukatı sayfasını inceleyebilir.

İçindekiler

Kişisel Verileri Yayma Suçu Nedir?

Kişisel verileri yayma suçu, bir kişiye ait kişisel verilerin hukuka aykırı şekilde başkalarının erişimine açılmasıdır. Yayma fiili; sosyal medya hesabında paylaşım yapmak, WhatsApp veya Telegram grubuna göndermek, internet sitesinde yayınlamak, birden fazla kişiye e-posta atmak, forum veya yorum alanında paylaşmak ya da ekran görüntüsünü başkalarına iletmek gibi yollarla gerçekleşebilir.

Burada önemli olan, paylaşılan bilginin kişiyi belirli veya belirlenebilir hale getirmesidir. Örneğin bir kişinin telefon numarası, açık adresi, kimlik fotoğrafı, araç plakası, e-posta adresi, sağlık bilgisi, özel yazışması veya işyeri/personel bilgisi olayın niteliğine göre kişisel veri olarak değerlendirilebilir.

Kişisel verileri yayma suçu, özel hayatın gizliliğini ihlal suçu ile karıştırılabilir. Eğer olayda kişinin özel yaşam alanına ilişkin görüntü, ses, mahrem yazışma veya özel hayatına dair içerikler bulunuyorsa özel hayatın gizliliğini ihlal suçu da ayrıca gündeme gelebilir.

TCK 136 Kapsamında Hangi Fiiller Cezalandırılır?

TCK 136, seçimlik hareketli bir suç düzenlemesidir. Yani kanunda sayılan hareketlerden birinin gerçekleşmesi suçun oluşması için yeterli olabilir. Bu hareketler; kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına verme, yayma veya ele geçirme şeklindedir.

Bu üç fiilden herhangi biri hukuka aykırı şekilde gerçekleşirse TCK 136 kapsamında soruşturma açılabilir. Failin ayrıca mağdura maddi zarar vermesi şart değildir; kişisel verinin hukuka aykırı şekilde ele geçirilmesi, verilmesi veya yayılması tek başına cezai sorumluluk doğurabilir.

Hangi Bilgiler Kişisel Veri Sayılır?

Kişisel veri, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgidir. Bu nedenle sadece T.C. kimlik numarası veya adres gibi klasik bilgiler değil; telefon numarası, e-posta adresi, fotoğraf, araç plakası, IP adresi, konum bilgisi, sağlık bilgisi, banka hesabı, müşteri bilgisi, personel kaydı ve benzeri bilgiler de olayın niteliğine göre kişisel veri sayılabilir.

Uygulamada en sık karşılaşılan kişisel veri örnekleri şunlardır:

• T.C. kimlik numarası ve kimlik fotoğrafı,
• Telefon numarası ve e-posta adresi,
• Açık adres ve konum bilgisi,
• Fotoğraf, video ve profil bilgileri,
• Banka hesap bilgileri ve finansal kayıtlar,
• Sağlık bilgileri ve hasta kayıtları,
• Özel yazışmalar ve mesaj kayıtları,
• Araç plakası ve işyeri kayıtları,
• Müşteri listeleri ve personel bilgileri,
• IP adresi, kullanıcı adı ve dijital hesap bilgileri.

Her bilgi otomatik olarak suç konusu yapılmaz. Bilginin kişisel veri niteliği, hukuka aykırı elde edilip edilmediği, paylaşımın rızaya veya kanuni bir sebebe dayanıp dayanmadığı, paylaşımın kapsamı ve olayın bağlamı birlikte değerlendirilmelidir.

Telefon Numarası, Adres veya Fotoğraf Paylaşmak Suç mu?

Bir kişinin telefon numarasını, açık adresini, kimlik fotoğrafını veya kişiyi belirlenebilir hale getiren fotoğrafını rızası olmadan paylaşmak, somut olayın özelliklerine göre kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme veya yayma suçunu oluşturabilir. Özellikle bu bilgilerin sosyal medyada, mesaj gruplarında, şikayet platformlarında, forumlarda veya kalabalık gruplarda paylaşılması hukuki riski artırır.

Örneğin bir kişinin telefon numarasını “arayın, rahatsız edin” şeklinde paylaşmak; adresini tehdit, hedef gösterme veya ifşa amacıyla yaymak; kimlik fotoğrafını veya müşteri bilgilerini üçüncü kişilerle paylaşmak TCK 136 kapsamında değerlendirilebilir.

Ancak her paylaşım aynı şekilde değerlendirilmez. Bilginin daha önce alenileşmiş olup olmadığı, paylaşımın hukuka uygun bir hakkın kullanılması kapsamında kalıp kalmadığı, haber verme veya şikayet amacı taşıyıp taşımadığı ve ölçülülük sınırının aşılıp aşılmadığı dosya özelinde incelenmelidir.

Sosyal Medyada Kişisel Veri Paylaşımı

Instagram, X, TikTok, Facebook, Telegram, WhatsApp, Discord veya benzeri dijital mecralarda kişisel veri paylaşımı, TCK 136 bakımından sık görülen uyuşmazlıklardandır. Bir kişinin fotoğrafının, telefon numarasının, adresinin, kimlik bilgisinin, özel yazışmasının veya aile/iş bilgilerine ilişkin verilerin rıza olmadan paylaşılması soruşturma konusu olabilir.

Sosyal medya dosyalarında en kritik konu delillerin hızlı ve sağlıklı şekilde korunmasıdır. Paylaşım silinebilir, hesap kapatılabilir veya kullanıcı adı değiştirilebilir. Bu nedenle ekran görüntüsü tek başına her zaman yeterli görülmeyebilir; link, tarih, saat, kullanıcı adı, profil bilgisi ve mümkünse noter tespiti veya teknik delil yöntemleri değerlendirilmelidir.

Dijital delillerin nasıl hazırlanacağı konusunda bilişim suçlarında delil nasıl toplanır? içeriği, içeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi gerekiyorsa internetten içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi rehberi bağlantılıdır.

Kişisel Verileri Ele Geçirme Suçu Nasıl Oluşur?

Kişisel verileri ele geçirme suçu, başkasına ait kişisel verinin hukuka aykırı şekilde failin eline geçmesiyle oluşabilir. Bu fiil bazen dijital ortamda, bazen fiziki belgeler üzerinden, bazen de işyeri veya meslek ilişkisi nedeniyle erişilen kayıtların kötüye kullanılmasıyla gündeme gelir.

Örneğin bir kişinin e-posta hesabına izinsiz girilmesi, telefonundaki fotoğrafların alınması, işyeri müşteri listesinin kopyalanması, hasta kayıtlarına yetkisiz erişilmesi, kimlik bilgilerinin ele geçirilmesi veya bir veri tabanından kişisel bilgilerin alınması bu kapsamda değerlendirilebilir.

Ele geçirme fiili bilişim sistemi kullanılarak yapılmışsa, olay yalnızca TCK 136 değil, bilişim sistemine girme, sistemi engelleme veya verileri yok etme/değiştirme gibi başka suç tipleriyle birlikte de değerlendirilebilir. Bu nedenle dijital dosyalarda teknik inceleme önemlidir.

Kişisel Verileri Başkasına Verme Suçu

Kişisel verileri başkasına verme suçu, kişisel verinin belirli bir kişiye, kuruma veya gruba aktarılması halinde gündeme gelir. Verinin herkese açık şekilde paylaşılması şart değildir; yalnızca bir kişiye hukuka aykırı şekilde gönderilmesi de suç açısından yeterli olabilir.

Örneğin bir kişinin adresinin eski eşine, telefon numarasının üçüncü kişilere, müşteri listesinin rakip firmaya, çalışan bilgilerinin yetkisiz kişilere veya özel fotoğraflarının belirli bir kişiye gönderilmesi bu suç kapsamında tartışılabilir.

Burada verinin nasıl elde edildiği kadar, paylaşımın hukuka uygun sebebe dayanıp dayanmadığı da önemlidir. Kanuni yetki, açık rıza, meşru hukuki süreç veya zorunlu bildirim kapsamında yapılan aktarımlar ile intikam, tehdit, ifşa veya hukuka aykırı menfaat amacıyla yapılan aktarımlar aynı şekilde değerlendirilmez.

Kişisel Verileri Yayma Suçunun Cezası

TCK 136’ya göre kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Suçun kamu görevlisi tarafından görevin verdiği yetki kötüye kullanılmak suretiyle veya belirli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi halinde nitelikli hal hükümleri gündeme gelebilir.

Bazı olaylarda mağdurun özel hayatı, haberleşmesi, ses kaydı veya görüntüleri de etkilenmiş olabilir. Bu durumda yalnızca TCK 136 değil; özel hayatın gizliliğini ihlal, haberleşmenin gizliliğini ihlal, ses veya görüntü kaydı alma gibi farklı suç tipleri de dosya özelinde incelenmelidir.

Özellikle eski eş, eski sevgili, işyeri çalışanı, müşteri, hasta, öğrenci veya sosyal medya kullanıcısı hakkında yapılan paylaşımlarda olayın tüm yönleriyle değerlendirilmesi gerekir. Paylaşımın amacı, kapsamı, ulaştığı kişi sayısı, mağdura etkisi ve delillerin durumu ceza sürecinde önem taşır.

Şikayet, Zamanaşımı ve Soruşturma Süreci

Kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme, yayma veya ele geçirme suçu şikayete tabi suçlardan değildir. Bu nedenle savcılık, suç işlendiğini öğrendiğinde resen soruşturma başlatabilir. Ancak mağdurun olaydan sonra delilleri hazırlayıp savcılığa başvurması, soruşturmanın sağlıklı yürütülmesi bakımından önemlidir.

Şikayet dilekçesinde olayın kronolojisi, verinin ne olduğu, nasıl ele geçirildiği veya yayıldığı, kim tarafından paylaşıldığı, paylaşımın nerede yapıldığı ve hangi delillerin bulunduğu açıkça belirtilmelidir. Delillerin dağınık sunulması, özellikle sosyal medya ve mesajlaşma uygulaması dosyalarında soruşturmayı zorlaştırabilir.

Zamanaşımı süresi ve soruşturma stratejisi olay tarihine, suçun niteliğine ve dosyadaki diğer suç ihtimallerine göre değerlendirilmelidir. Delillerin kaybolma riski varsa gecikmeden ekran görüntüsü, link, mesaj kayıtları ve teknik tespitler hazırlanmalıdır.

Mağdur Açısından Hangi Deliller Hazırlanmalı?

Kişisel verileri yayma suçunda mağdur açısından delillerin doğru hazırlanması soruşturmanın yönünü belirleyebilir. Özellikle dijital ortamdaki paylaşımlarda delillerin silinmesi, hesabın kapatılması veya gönderilerin kaldırılması mümkündür.

Mağdurun hazırlayabileceği başlıca deliller şunlardır:

• Paylaşımın ekran görüntüsü,
• Paylaşım linki ve kullanıcı adı,
• Tarih ve saat bilgisi,
• Paylaşımın yapıldığı platform bilgisi,
• Mesaj, e-posta veya grup konuşması kayıtları,
• Paylaşılan verinin kişiye ait olduğunu gösteren bilgiler,
• Tanık beyanları,
• Varsa noter tespiti veya teknik tespit kayıtları,
• İçeriğin kaldırılması için yapılan başvurular.

İçerik internette yayınlanmışsa yalnızca ceza soruşturması değil, içeriğin kaldırılması, erişimin engellenmesi, kişilik haklarının korunması ve bazı durumlarda tazminat yolları da değerlendirilebilir.

Şüpheli veya Sanık Açısından Savunma Nasıl Kurulur?

Kişisel verileri yayma veya ele geçirme iddiasıyla hakkında soruşturma başlatılan kişi açısından savunma, olayın gerçek bağlamına göre hazırlanmalıdır. Her veri paylaşımı otomatik olarak suç oluşturmaz. Hukuka uygunluk sebebi, rıza, paylaşımın kapsamı, verinin alenileşmiş olup olmadığı ve paylaşım amacının ne olduğu birlikte değerlendirilmelidir.

Savunmada şu noktalar incelenebilir:

• Paylaşılan bilginin kişisel veri niteliğinde olup olmadığı,
• Verinin hukuka uygun şekilde elde edilip edilmediği,
• Mağdurun açık rızasının bulunup bulunmadığı,
• Paylaşımın kanuni bir yükümlülük veya hakkın kullanılması kapsamında olup olmadığı,
• Verinin daha önce mağdur tarafından alenileştirilip alenileştirilmediği,
• Failin kastının bulunup bulunmadığı,
• Paylaşımın kimlere ulaştığı,
• Delillerin hukuka uygun şekilde elde edilip edilmediği.

Özellikle işyeri, sağlık, müşteri verisi, okul, kurum, kamu görevi veya meslek ilişkisi bulunan dosyalarda savunma daha teknik hale gelebilir. Bu tür dosyalarda TCK 136 yanında KVKK, iş hukuku, disiplin hukuku ve tazminat boyutu da değerlendirilebilir.