Görevi kötüye kullanma suçu, kamu görevlisinin görev gereklerine aykırı hareket ederek kişilerin mağduriyetine, kamunun zararına veya kişilere haksız bir menfaat sağlanmasına neden olması hâlinde gündeme gelen bir suç tipidir. Bu suç, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 257. maddesinde düzenlenmiş olup, kamu idaresine duyulan güvenin korunmasını amaçlar.
Kamu görevlisinin yetkilerini keyfi biçimde kullanması ya da görevini ihmal etmesi, yalnızca idari sorumluluk doğurmaz; kanunda öngörülen şartların oluşması hâlinde cezai sorumluluğu da beraberinde getirir.
Görevi kötüye kullanma suçu ile korunan temel hukuki değer, kamu idaresinin dürüst ve düzenli işleyişi ile kamu görevlilerine duyulan güvendir. Kamu görevlisinin görevini, kişisel çıkar veya keyfi saiklerle kullanması, kamu düzenini ve hukuk devleti ilkesini zedeler.
Bu nedenle kanun koyucu, görevin icrası sırasında yapılan hukuka aykırı fiilleri cezai yaptırıma bağlamıştır.
TCK m.257’de görevi kötüye kullanma suçu iki ayrı şekilde düzenlenmiştir:
Kamu görevlisinin, görevinin gereklerine bilerek ve isteyerek aykırı davranması ve bu davranış sonucunda:
Kişilerin mağduriyetine,
Kamunun zararına,
Kişilere haksız menfaat sağlanmasına
neden olması hâlinde bu suç oluşur.
Burada dikkat edilmesi gereken husus, her hukuka aykırı işlemin değil; somut bir zarar veya menfaat sonucu doğuran aykırılığın cezai sorumluluğa yol açmasıdır.
Kamu görevlisinin, görevinin gereklerini yapmaması veya geciktirmesi suretiyle yukarıda sayılan sonuçlara sebebiyet vermesi hâlinde de görevi kötüye kullanma suçu gündeme gelir.
Görevi ihmal hâlinde, aktif bir hareketten ziyade yapılması gereken bir işlemin yapılmaması söz konusudur.
Bu suç yalnızca kamu görevlileri tarafından işlenebilir. Kamu görevlisi olmayan kişilerin bu suçu işlemesi mümkün değildir.
Failin, görev tanımı ve mevzuatla belirlenen yükümlülüklerine aykırı davranması ya da görevini yapmaması gerekir.
Suçun oluşması için mutlaka;
Mağduriyet,
Kamu zararı
Haksız menfaat
sonuçlarından en az birinin meydana gelmesi aranır. Salt usulsüzlük, tek başına cezai sorumluluk doğurmaz.
Görevi kötüye kullanma suçu kasten işlenebilir. Failin, davranışının hukuka aykırı olduğunu bilerek hareket etmesi gerekir. Taksirle işlenmesi mümkün değildir.
6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası
3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası
Cezanın belirlenmesinde; fiilin ağırlığı, doğan zararın boyutu, failin kastının yoğunluğu ve olayın gerçekleşme şekli dikkate alınır.
Hayır. Uygulamada en sık yapılan hatalardan biri, her hatalı idari işlemin doğrudan görevi kötüye kullanma suçu olarak değerlendirilmesidir.
Ceza sorumluluğunun doğabilmesi için:
İdari işlemdeki aykırılığın açık ve belirgin olması,
Somut bir zarar veya menfaat sonucunun ortaya çıkması,
İdari/discipliner sorumluluğun ötesinde cezai nitelik taşıması
gereklidir.
Görevi kötüye kullanma suçu şikâyete bağlı değildir. Savcılık tarafından resen soruşturulur.
Görevli mahkeme kural olarak Asliye Ceza Mahkemesidir. Kamu görevlisinin statüsüne göre izin veya soruşturma usullerinin uygulanıp uygulanmayacağı ise özel mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.
Mevzuata aykırı şekilde ruhsat verilmesi veya verilmemesi
Yapılması gereken denetimlerin bilerek yapılmaması
Kamu kaynağının kişisel veya üçüncü kişilerin yararına kullanılması
Görev kapsamında yapılması zorunlu işlemlerin geciktirilmesi
Bu tür fiiller, somut olayın koşullarına göre görevi kötüye kullanma suçu kapsamında değerlendirilebilir.
Görevi kötüye kullanma suçu, kamu görevlisinin görevini keyfi, ihmalkâr veya hukuka aykırı biçimde yerine getirmesi hâlinde kamu düzenini ve bireylerin haklarını doğrudan etkileyen önemli bir suç tipidir. Ancak her usulsüz işlem cezai sorumluluk doğurmaz; suçun oluşumu için kanunda öngörülen unsurların birlikte gerçekleşmesi şarttır.
Bu nedenle hem soruşturma hem de savunma aşamasında, görevin kapsamı, aykırılığın niteliği ve doğan sonucun somut delillerle ortaya konulması büyük önem taşır.
Bu bölüm; “görevi kötüye kullanma suçu”, “TCK 257”, “görevi kötüye kullanma cezası”, “görevi ihmal suçu”, “kamu görevlisi hakkında suç duyurusu” ve “257. madde şartları” gibi aramalarda hızlı yanıt vermek üzere hazırlanmıştır.
Görevi kötüye kullanma suçu; kamu görevlisinin görevin gereklerine aykırı hareket etmesi veya görevini ihmal etmesi suretiyle kişilerin mağduriyetine, kamunun zararına ya da kişilere haksız menfaat sağlanmasına neden olması hâlinde TCK m.257 kapsamında değerlendirilir.
Görevi kötüye kullanma suçu nedir (TCK 257)?
TCK 257/1 ile TCK 257/2 arasındaki fark nedir?
Her hukuka aykırı idari işlem görevi kötüye kullanma sayılır mı?
Görevi kötüye kullanma suçunun cezası nedir?
Bu suç şikâyete bağlı mıdır?
Hangi deliller önemlidir?
Görevli mahkeme hangisidir?