Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) Nedir?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu, hukuk mahkemelerinde görülen davaların usulünü düzenleyen temel kanundur. 6100 sayılı bu kanun ile birlikte Türkiye’de medeni yargılama sistemi modern bir yapıya kavuşmuştur.

HMK’nın amacı:

• adil yargılanma hakkını korumak

• yargılamayı hızlandırmak

• tarafların haklarını güvence altına almak

• usul kurallarını belirlemek

olarak özetlenebilir.

HMK, özellikle asliye hukuk mahkemesi, sulh hukuk mahkemesi ve ticaret mahkemelerinde görülen davaların usulünü düzenler.

---

6100 Sayılı HMK Maddeleri

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu toplam 450 maddeden oluşmaktadır. Kanun genel olarak şu bölümlerden meydana gelir:

1. Genel Hükümler

Bu bölümde mahkemelerin görev ve yetkisi gibi temel konular düzenlenmiştir.

2. Dava Şartları

Davanın açılabilmesi için gerekli şartlar bu bölümde düzenlenmiştir.

3. Dilekçeler Teatisi

Tarafların mahkemeye sunduğu dilekçelerin nasıl verileceği ve nasıl inceleneceği bu bölümde yer alır.

4. Tahkikat Aşaması

Delillerin incelenmesi ve tanıkların dinlenmesi gibi işlemler bu aşamada yapılır.

5. Hüküm ve Kanun Yolları

Mahkeme kararları ve bu kararlara karşı başvurulabilecek yollar düzenlenmiştir.

---

HMK Dava Şartları Nelerdir?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda davanın açılabilmesi için bazı dava şartları belirlenmiştir.

• mahkemenin görevli ve yetkili olması
• tarafların dava ehliyetine sahip olması
• davanın hukuki yarar içermesi
• harç ve gider avansının yatırılması

Bu şartların bulunmaması halinde mahkeme davayı usulden reddedebilir.

---

HMK’ya Göre Dava Nasıl Açılır?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre bir dava dava dilekçesi ile açılır.

• mahkemenin adı
• tarafların kimlik ve adres bilgileri
• davanın konusu
• davanın dayanağı olan vakıalar
• deliller
• talep sonucu

Dava dilekçesi mahkemeye sunulduktan sonra karşı tarafa tebliğ edilir ve dava süreci başlar.

---

HMK Dilekçeler Teatisi Nedir?

1. Davacı dava dilekçesi verir
2. Davalı cevap dilekçesi sunar
3. Davacı beyan sunabilir
4. Davalı ikinci cevap dilekçesi verebilir

Bu aşamadan sonra dava tahkikat aşamasına geçer.

---

HMK Tahkikat Aşaması

• tanıklar dinlenir
• bilirkişi raporları alınır
• deliller incelenir
• tarafların beyanları alınır

Mahkeme bu aşamada delilleri değerlendirerek karar verir.

---

HMK’da Kanun Yolları

İstinaf

Bölge Adliye Mahkemesine yapılan başvurudur.

Temyiz

Yargıtay’a yapılan başvurudur.

Bu yollar sayesinde mahkeme kararları üst mahkemeler tarafından denetlenebilir.

---

HMK’nın Uygulandığı Davalar

• alacak davaları
• kira davaları
• tapu iptal ve tescil davaları
• tazminat davaları
• miras davaları

Bu nedenle HMK, medeni yargılamanın temel kanunu olarak kabul edilir.