Müstehcenlik Suçu ve Cezası

Müstehcenlik suçu özellikle dijital ortamda daha sık gündeme gelmektedir. WhatsApp, Telegram, Instagram, X, Discord, kapalı mesaj grupları, bulut depolama alanları, telefon galerileri, bilgisayar diskleri ve sosyal medya hesaplarında bulunan görüntü veya dosyalar ceza soruşturmasına konu olabilir. Bu nedenle müstehcenlik dosyalarında yalnızca içeriğin varlığı değil; içeriğin niteliği, kime ait olduğu, kim tarafından paylaşıldığı, çocuğa ulaşıp ulaşmadığı, ticari amaç bulunup bulunmadığı ve dijital delillerin nasıl elde edildiği birlikte incelenmelidir.

Müstehcenlik suçu nedeniyle ifade, arama-el koyma, telefon veya bilgisayar incelemesi, sosyal medya hesabı araştırması, bilirkişi raporu veya ceza davası süreciyle karşılaşan kişiler İstanbul ceza avukatı sayfasını inceleyebilir. Olay internet, dijital materyal, sosyal medya paylaşımı veya erişim engelleme boyutu taşıyorsa İstanbul bilişim avukatı ve İstanbul sosyal medya avukatı sayfaları da bu konuyla bağlantılıdır.

İçindekiler

Müstehcenlik Suçu Nedir?

Müstehcenlik suçu, müstehcen nitelikteki görüntü, yazı, ses veya ürünlerin kanunda yasaklanan şekillerde çocuklara gösterilmesi, alenen sergilenmesi, satılması, dağıtılması, reklamının yapılması, yayınlanması, depolanması, bulundurulması veya başkalarının kullanımına sunulması halinde oluşabilen bir suçtur.

Türk Ceza Kanunu müstehcenlik kavramını tek cümlelik sabit bir tanımla sınırlamamıştır. Bu nedenle suçun oluşup oluşmadığı değerlendirilirken içeriğin niteliği, sunuluş biçimi, ulaştığı kişiler, çocuklara temas edip etmediği, ticari amaç bulunup bulunmadığı, yayın mecrası ve toplumun genel ahlak anlayışı birlikte dikkate alınır.

Her cinsel içerikli materyal otomatik olarak TCK 226 kapsamında müstehcenlik suçu oluşturmaz. Dosyada içeriğin sanatsal, bilimsel veya edebi değer taşıyıp taşımadığı; çocuklara ulaşmasının engellenip engellenmediği; paylaşımın aleni olup olmadığı ve suçun seçimlik hareketlerinden birinin gerçekleşip gerçekleşmediği ayrıca değerlendirilmelidir.

TCK 226 Kapsamında Hangi Fiiller Suçtur?

TCK 226, müstehcenlik suçunu tek bir hareketle sınırlamaz. Kanunda birden fazla seçimlik hareket düzenlenmiştir. Bu nedenle suç; içeriği üretme, satma, kiralama, alenen gösterme, çocuklara gösterme, reklamını yapma, yayınlama, depolama, bulundurma veya başkalarının kullanımına sunma gibi farklı fiillerle işlenebilir.

Bu fiillerden hangisinin gerçekleştiği, uygulanacak ceza aralığını ve savunma stratejisini değiştirir. Örneğin yalnızca aleni paylaşım iddiası ile çocukların kullanıldığı içerik üretimi iddiası aynı ağırlıkta değildir.

Müstehcenlik Suçunun Cezası

Müstehcenlik suçunun cezası, fiilin hangi fıkra kapsamında değerlendirildiğine göre değişir. Genel müstehcenlik fiillerinde daha düşük ceza aralıkları gündeme gelirken, çocukların kullanıldığı müstehcen içerikler ve bazı ağır içerik türleri bakımından daha yüksek hapis ve adli para cezası söz konusu olabilir.

Ceza aralığı belirlenirken yalnızca görüntünün veya içeriğin varlığına bakılmaz. İçeriğin kimlere ulaştığı, çocuğun dosyada yer alıp almadığı, ticari amaç, paylaşımın aleni olup olmadığı, failin kastı, dijital deliller ve bilirkişi değerlendirmesi birlikte dikkate alınır.

Çocuklara Karşı Müstehcenlik Suçu

Müstehcenlik suçunda çocukların korunması özel önem taşır. Çocuğa müstehcen içerik göstermek, çocuğun görebileceği şekilde alenen sergilemek, çocuğu müstehcen ürünlerin üretiminde kullanmak veya çocukların kullanıldığı içerikleri bulundurmak, depolamak, çoğaltmak, satmak ya da başkalarının erişimine sunmak ağır cezai sonuçlar doğurabilir.

Ceza hukukunda çocuk, henüz 18 yaşını doldurmamış kişidir. Bu nedenle mağdurun veya içerikte yer alan kişinin yaşı dosyanın niteliğini doğrudan etkiler. Yaş tespiti, kimlik bilgileri, görüntülerin içeriği, dosyanın elde edilme şekli ve bilirkişi incelemesi bu tür soruşturmalarda kritik öneme sahiptir.

Çocuklara ilişkin müstehcenlik dosyalarında “rıza” savunması çoğu durumda hukuki sonucu ortadan kaldırmaz. Çocuğun görüntünün alınmasına, gönderilmesine veya paylaşılmasına rıza gösterdiği iddiası, TCK 226 kapsamındaki sorumluluğu tek başına bertaraf etmeyebilir. Bu nedenle dosya kapsamı mutlaka teknik ve hukuki yönden incelenmelidir.

İnternet ve Sosyal Medyada Müstehcenlik Suçu

Müstehcenlik suçu internet ve sosyal medya üzerinden de işlenebilir. Instagram, X, TikTok, Telegram, WhatsApp, Discord, internet sitesi, forum, bulut depolama alanı, kapalı grup veya dosya paylaşım linkleri üzerinden yapılan paylaşımlar ceza soruşturmasına konu olabilir.

Dijital ortamdaki müstehcenlik dosyalarında şu noktalar özellikle incelenir:

• İçeriğin kim tarafından yüklendiği,
• Paylaşımın herkese açık mı kapalı grupta mı yapıldığı,
• İçeriğe çocukların erişip erişemediği,
• İçerikte çocuk kullanılıp kullanılmadığı,
• Paylaşım linki, kullanıcı adı, IP kaydı ve hesap bilgileri,
• İçeriğin ticari amaçla sunulup sunulmadığı,
• Dosyanın telefonda mı, bilgisayarda mı, bulutta mı bulunduğu,
• Paylaşımın failin bilgisi ve kastıyla yapılıp yapılmadığı.

Dijital delillerin toplanması, korunması ve hukuka uygun şekilde dosyaya sunulması için bilişim suçlarında delil nasıl toplanır? içeriği de bağlantılıdır. İçeriğin internetten kaldırılması gerekiyorsa internetten içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi süreci ayrıca değerlendirilmelidir.

Müstehcen İçerik Bulundurmak Suç mu?

Müstehcen içerik bulundurmanın suç olup olmadığı, içeriğin niteliğine göre değişir. Her yetişkin içeriğinin kişisel cihazda bulunması otomatik olarak TCK 226 kapsamında suç oluşturmaz. Ancak çocukların kullanıldığı içerikler veya kanunda ayrıca ağırlaştırılmış şekilde düzenlenen içerik türleri bakımından bulundurma, depolama veya başkalarının kullanımına sunma ciddi cezai sonuç doğurabilir.

Bu nedenle dosyada bulunan içeriğin türü, kaydedilme tarihi, kaynağı, paylaşılıp paylaşılmadığı, otomatik indirme veya yedekleme ihtimali, cihazı kimin kullandığı, bulut hesabına erişim ve dosyanın bilinçli şekilde saklanıp saklanmadığı araştırılmalıdır.

Özellikle telefon veya bilgisayar incelemesinde bulunan dosyalar bakımından bilirkişi raporu önemlidir. Dosyanın bilinçli indirme mi, otomatik kayıt mı, önbellek verisi mi, mesajlaşma uygulaması yedeği mi yoksa başkası tarafından gönderilen bir dosya mı olduğu savunma açısından farklı sonuçlar doğurabilir.

Özel Görüntü Paylaşımı ile Müstehcenlik Arasındaki Fark

Müstehcenlik suçu, özel hayatın gizliliğini ihlal suçu ve kişisel verileri yayma suçu uygulamada birbirine karıştırılabilir. Örneğin bir kişinin özel görüntüsünün rızası dışında paylaşılması bazı durumlarda özel hayatın gizliliğini ihlal veya kişisel verileri yayma suçunu oluşturabilir. Ancak içeriğin niteliği, aleniyet, çocuklara ulaşma ihtimali ve TCK 226’daki seçimlik hareketler varsa müstehcenlik suçu da ayrıca tartışılabilir.

Bu ayrım özellikle eski eş, eski sevgili, sosyal medya ifşası, kapalı grup paylaşımı, özel fotoğraf veya video yayma iddialarında önemlidir. Olayda mağdurun mahrem görüntüsü söz konusuysa özel hayatın gizliliğini ihlal suçu; telefon numarası, kimlik, adres veya kişisel veri paylaşımı varsa kişisel verileri yayma suçu da ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu nedenle dosyanın yalnızca “müstehcenlik” başlığıyla görülmesi hatalı olabilir. İçeriğin nasıl elde edildiği, kime ait olduğu, kiminle paylaşıldığı, mağdurun rızası, paylaşımın kapsamı ve dijital deliller birlikte incelenmelidir.

Bilirkişi Raporu ve Dijital Deliller

Müstehcenlik suçunda bilirkişi raporu, özellikle dijital materyallerin içeriği, dosyanın niteliği, indirilme veya oluşturulma tarihi, cihazda bulunma şekli, paylaşım izleri ve teknik kayıtlar bakımından önemlidir. Telefon, bilgisayar, hard disk, USB bellek, bulut hesabı veya sosyal medya hesabı incelemesi dosyanın sonucunu etkileyebilir.

Dijital deliller bakımından şu sorular dosya için belirleyicidir:

• Dosya cihazda bilinçli olarak mı saklanmıştır?
• İçerik otomatik yedekleme veya mesajlaşma uygulaması nedeniyle mi cihaza gelmiştir?
• Dosya başkalarına gönderilmiş midir?
• Paylaşım linki veya hesap kaydı var mıdır?
• İçeriğe çocukların erişme ihtimali bulunmakta mıdır?
• Dosyada çocukların kullanıldığı iddia edilen içerik var mıdır?
• IP kaydı, kullanıcı adı, e-posta veya telefon eşleşmesi yapılmış mıdır?
• Arama ve el koyma işlemleri hukuka uygun yapılmış mıdır?

Hukuka aykırı elde edilen deliller veya teknik olarak eksik bilirkişi raporları savunma açısından ayrıca değerlendirilmelidir. Özellikle cihazın birden fazla kişi tarafından kullanıldığı, hesaba üçüncü kişilerin eriştiği veya dosyaların otomatik olarak kaydedildiği iddiaları varsa teknik inceleme daha da önem kazanır.

Şikayet, Zamanaşımı ve Görevli Mahkeme

Müstehcenlik suçu genel olarak kamu düzenini ve genel ahlakı ilgilendiren suçlardan olduğu için soruşturma süreci çoğu durumda savcılık tarafından yürütülür. Dosyanın niteliğine göre kolluk araştırması, dijital materyal incelemesi, bilirkişi raporu, ifade alma, arama-el koyma ve iddianame düzenlenmesi aşamaları gündeme gelebilir.

Zamanaşımı, suçun hangi fıkra kapsamında değerlendirildiğine, ceza aralığına ve olay tarihine göre ayrıca hesaplanmalıdır. Çocukların kullanıldığı içerikler, basın-yayın yoluyla paylaşım veya ağırlaştırılmış haller bakımından soruşturma ve dava stratejisi farklılaşabilir.

Görevli mahkeme de isnat edilen fiile ve ceza aralığına göre belirlenir. Bazı müstehcenlik dosyaları asliye ceza mahkemesinde görülürken, daha ağır nitelikteki fiiller bakımından ağır ceza mahkemesi gündeme gelebilir. Bu nedenle iddianamedeki sevk maddesi ve suçun hangi TCK 226 fıkrasına dayandırıldığı dikkatle incelenmelidir.

HAGB, Erteleme ve Adli Para Cezası

Müstehcenlik suçunda hükmün açıklanmasının geri bırakılması, cezanın ertelenmesi veya adli para cezasına çevrilmesi ihtimalleri dosyanın niteliğine göre değişir. Bu değerlendirmede ceza miktarı, sanığın sabıkası, suçun hangi fıkra kapsamında olduğu, mağdurun çocuk olup olmadığı, içeriklerin niteliği, zarar ve mahkemenin takdiri önemlidir.

Her müstehcenlik dosyasında HAGB veya erteleme uygulanacağı varsayılmamalıdır. Özellikle çocukların kullanıldığı içerikler veya ağırlaştırılmış haller bakımından mahkemenin değerlendirmesi daha sıkı olabilir. Buna karşılık genel nitelikteki bazı dosyalarda sanığın kişisel durumu ve olayın özellikleri dikkate alınarak lehe hükümlerin uygulanması tartışılabilir.

Bu nedenle savunma yalnızca ceza indirimi talebine dayandırılmamalı; suçun unsurlarının oluşup oluşmadığı, kast, dijital deliller, bilirkişi raporu ve hukuka uygunluk nedenleri öncelikle değerlendirilmelidir.

Erişim Engelleme ve İçerik Kaldırma

Müstehcen içerik internet ortamında yayımlanmışsa, ceza soruşturmasına ek olarak içeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi de gündeme gelebilir. Bu durum özellikle mağdurun özel görüntüsünün paylaşılması, çocuğun korunması, kişisel verilerin yayılması veya içeriğin hızla yayılma riski bulunan dosyalarda önem taşır.

İçeriğin kaldırılması sürecinde link, ekran görüntüsü, kullanıcı adı, paylaşım tarihi, platform bilgisi ve içeriğin bulunduğu URL gibi teknik bilgiler hazırlanmalıdır. İçeriğin silinmesi delil kaybına yol açabileceği için, kaldırma başvurusu yapılmadan önce delillerin hukuka uygun şekilde tespit edilmesi önemlidir.

Bu konuda detaylı bilgi için internetten içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi rehberi incelenebilir.

Şüpheli veya Sanık Açısından Savunma

Müstehcenlik suçunda savunma, dosyadaki içeriğin niteliği ve dijital deliller üzerinden kurulmalıdır. İçeriğin gerçekten müstehcen nitelikte olup olmadığı, çocuğa ulaşıp ulaşmadığı, çocukların içerikte kullanılıp kullanılmadığı, içeriğin fail tarafından bilinçli şekilde saklanıp saklanmadığı ve paylaşım kastı bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

Savunmada değerlendirilebilecek başlıca noktalar şunlardır:

• İçeriğin TCK 226 kapsamında müstehcen ürün niteliğinde olup olmadığı,
• İçeriğin çocuklara gösterilip gösterilmediği,
• İçerikte çocuk kullanılıp kullanılmadığı,
• Dosyanın bilinçli olarak mı yoksa otomatik kayıtla mı cihaza geldiği,
• Paylaşım, gönderim veya dağıtım kastı bulunup bulunmadığı,
• Cihazı veya hesabı başka kişilerin kullanıp kullanmadığı,
• Bilirkişi raporunun teknik açıdan yeterli olup olmadığı,
• Arama, el koyma ve dijital inceleme işlemlerinin hukuka uygun yapılıp yapılmadığı,
• İddianamede sevk maddesinin doğru belirlenip belirlenmediği.

Müstehcenlik dosyaları teknik ve hassas dosyalardır. Bu nedenle ifade veya savunma verilmeden önce dosyadaki görüntü, dosya, mesaj, cihaz incelemesi, bilirkişi raporu, kolluk tutanağı ve sevk maddesi birlikte değerlendirilmelidir.