İş Kazası Tazminatı: Başvuru, Kusur ve Hesaplama

İş kazası geçiren bir çalışan için öncelikli konu tedavi ve olayın kayıt altına alınmasıdır. Bunun ardından Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) işlemleri ile işverenden talep edilebilecek maddi ve manevi tazminat ayrı ayrı değerlendirilir. İş kazası tazminatı için herkesin alacağı sabit bir tutar, sabit bir kusur oranı veya internetten yalnızca maaş girilerek bulunabilecek kesin bir hesap yoktur. Olayın iş kazası niteliği, işverenin önlemleri, illiyet bağı, işçinin katkısı, iş göremezlik, ücret ve belgelenebilir zararlar birlikte incelenir.

İş Kazası Nedir? Hangi Olaylar Bu Kapsama Girebilir?

5510 sayılı Kanun’un 13. maddesi ve SGK açıklamalarında iş kazası, sigortalının kanunda sayılan koşullarda meydana gelen ve bedensel veya ruhsal zarara yol açan olay olarak ele alınır. İşyerinde çalışırken meydana gelen olayların yanı sıra işverenin yürüttüğü iş nedeniyle, görevli olarak işyeri dışına gönderildiği sırada, işverence sağlanan taşıtla işe gidiş gelişte veya kanundaki diğer özel hâllerde meydana gelen olaylar da kapsamda olabilir. Olayın yalnızca işyeri kapısı içinde gerçekleşip gerçekleşmediğine göre karar verilmez.

Örneğin koruyucusu kaldırılmış bir makinede yaralanma, işverenin görevlendirmesiyle gidilen sahadaki düşme veya işverence sağlanan servisle yapılan yolculukta yaşanan kaza farklı delillerle değerlendirilir. Her trafik kazası veya işe kişisel araçla gidiş sırasında gerçekleşen her olay otomatik olarak iş kazası sayılmaz.

İş Kazası Sonrası İlk Yapılacaklar

1. Gereken acil tıbbi yardım alınmalı ve sağlık kuruluşuna olayın iş sırasında meydana geldiği doğru anlatılmalıdır.
2. İşveren ve iş güvenliği birimleri haberdar edilmeli; olayın tarihi, yeri, makine/ekipman bilgileri ile tanıklar kaydedilmelidir.
3. Tutanak, kamera kaydı, görev yazısı, vardiya ve eğitim belgeleri korunmalı; sonradan düzenlenen belgeler gerçeğe aykırı imzalanmamalıdır.
4. SGK bildirimi ve kayıtları takip edilmeli; yapılmamışsa sigortalı tarafından ilgili müdürlüğe başvurulmasının uygunluğu değerlendirilmelidir.
5. Tedavi süreci boyunca reçete, rapor, ulaşım ve bakım gideri belgeleri saklanmalıdır.
6. Kalıcı etki bulunduğu düşünülüyorsa yetkili sağlık değerlendirmesi ve SGK süreci ayrıca izlenmelidir.

İş Kazası SGK Bildirimi Kaç Gün İçinde Yapılır?

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 14. maddesine göre işveren, kazayı kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK’ya bildirmekle yükümlüdür. SGK’nın 4/a sigortalı açıklamasında kolluk makamlarına derhal bildirim de yer alır. Sürenin hesabında olay günü, iş günü ve ilgili sigortalılık statüsü önemlidir. 4/b sigortalılar yönünden farklı bildirim şartları bulunabilir.

İşverenin geç veya hiç bildirimde bulunmaması idari ve sosyal güvenlik yönünden sonuçlar doğurabilir. Ancak bu durum mağdurun olayın tespiti ve zararlarının giderilmesi için hukuki yollara başvurmasını kendiliğinden engellemez. 5510 sayılı Kanun’a göre iş kazası bildirimi ve sigorta yardımlarının koşulları işveren kusurundan farklı değerlendirilir.

İş Kazası Tazminatının Hukuki Dayanakları

İşveren Hangi Şartlarda Tazminattan Sorumlu Olabilir?

İşverenin yükümlülüğü yalnızca kaza olduktan sonra tutanak düzenlemek değildir. Risk değerlendirmesi, tehlikeleri önleme, eğitim, denetim, uygun ekipman ve koruyucu önlemlerin sağlanması iş sağlığı ve güvenliği sisteminin parçalarıdır. Tazminat yargılamasında yükümlülük ihlali, kusur, zarar ve aradaki uygun illiyet bağı değerlendirilir. SGK’nın bir olayı iş kazası sayması, işveren aleyhine otomatik ve sınırsız tazminat kararı verileceği anlamına gelmez.

Asıl işveren–alt işveren ilişkisi, işyerinde birden fazla şirketin faaliyet göstermesi veya üçüncü kişinin eylemi gibi durumlarda sorumlu kişilerin ve kusurların ayrıştırılması gerekir. İş güvenliği yükümlülüklerinin sözleşmeyle başka bir kişiye devredilmiş görünmesi de her durumda işverenin yasal sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

İşveren ve İşçi Kusuru Nasıl Belirlenir?

Mahkeme, olayın oluş biçimini; risk değerlendirmesi, eğitim, iş talimatı, bakım ve koruyucu ekipman kayıtları, kaza yeri incelemesi ve uzman bilirkişi görüşleriyle ele alabilir. Salt “işçi dikkatsizdi” veya “işveren her durumda yüzde yüz kusurludur” gibi peşin hükümler doğru bir hesap sağlamaz.

• İşveren yönünden: Öngörülebilir risklere karşı gereken eğitim, gözetim ve koruyucu tedbirlerin alınıp alınmadığı araştırılır.
• İşçi yönünden: İşçinin talimatlara ve makul güvenlik kurallarına uyup uymadığı, eğitim alıp almadığı ve olayın gerçekleşmesindeki somut davranışı değerlendirilir.
• Üçüncü kişiler yönünden: Bakım firması, taşeron, sürücü veya farklı işverenin katkısı bulunup bulunmadığı incelenir.

İş Kazasında Hangi Tazminatlar Talep Edilebilir?

Bedensel zarar nedeniyle maddi tazminat

TBK m.54 kapsamında tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından veya kaybından doğan zararlar ile ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar koşulları varsa talep edilebilir. Gerçekleştirilen tedavi masraflarının hangi kurumca karşılandığı, geçmiş ve gelecek kazanç kayıpları, bakıcı ihtiyacı ve SGK yardımları somut delillerle incelenir.

Manevi tazminat

TBK m.56 uyarınca bedensel bütünlüğün zedelenmesi hâlinde, olayın özelliklerine göre uygun miktarda manevi tazminata hükmedilebilir. Bu talep için sabit bir formül ya da herkesin alacağı garanti bir meblağ bulunmaz. Yaralanmanın ağırlığı, tedavi ve kalıcı etkiler, kusur durumu ve olayın tüm koşulları birlikte ele alınır.

Ölüm halinde hak sahiplerinin talepleri

TBK m.53 kapsamında cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ve çalışamama nedeniyle kayıplar, destekten yoksun kalanların zararları gündeme gelebilir. Yakınların manevi tazminat talepleri ayrıca değerlendirilir. Destek ilişkisi yalnızca nüfus kaydından ibaret olmayıp ekonomik ve fiilî destek verileri önem taşıyabilir.

SGK Geçici ve Sürekli İş Göremezlik Ödemeleri

SGK’nın geçici iş göremezlik ödeneği, tıbben istirahat döneminde sigorta şartlarına göre verilir. Sürekli iş göremezlik geliri ise yetkili sağlık raporu ve Kurum Sağlık Kurulu değerlendirmesi sonucunda meslekte kazanma gücünün en az yüzde 10 azaldığının tespiti üzerine gündeme gelir. Bu yüzde 10 eşiği, işverenden istenen maddi veya manevi tazminat için genel bir alt sınır değildir.

SGK ödemelerinin kapsamı ile işverenden istenen tazminatın hesabı farklıdır. Mahkemenin aynı zararın mükerrer telafisini önleme amacıyla, ilgili ve rücu edilebilir sosyal güvenlik ödemelerini somut dosyada nasıl dikkate alacağı ayrıca incelenmelidir.

İş Kazası Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Gerçek zarar hesabı, aktüeryal bilirkişilik ve tıbbi/teknik raporlar gerektirebilir. Tek bir internet aracındaki maaş ve yaş bilgileriyle kesin hüküm kurmak mümkün değildir. Genel hesapta aşağıdaki unsurlar birbiriyle ilişkilidir:

Basitleştirilmiş düşünce örneği: Aynı yaşta ve aynı ücrette iki çalışanın kazası farklı iş göremezlik süresine, kalıcı etkiye, bakım ihtiyacına ve kusur dağılımına sahipse hesap da farklı çıkabilir. Dolayısıyla “net maaşın belli katı” gibi yöntemler hukuki tazminat hesabının yerini tutmaz.

İş Kazası Tazminatında Hangi Belgeler Gerekir?

• SGK iş kazası bildirim ve inceleme evrakı, sigortalılık/hizmet kayıtları;
• hastane epikrizleri, raporlar, ameliyat/tedavi kayıtları, sağlık kurulu ve Kurum Sağlık Kurulu kararları;
• işyeri olay tutanağı, varsa kolluk ve savcılık dosyası;
• kamera kayıtları, görgü tanıkları, vardiya/görev kayıtları, teknik inceleme;
• risk değerlendirmesi, eğitim katılımı, ekipman teslim ve bakım kayıtları;
• bordrolar, banka ödemeleri, fazla çalışma ve gerçek kazancı gösteren diğer belgeler;
• tedavi, ulaşım, bakım, ilaç ve diğer somut giderlerin faturaları;
• ölüm hâlinde destek ilişkisini ve ilgili giderleri gösteren belgeler.

Belgelerin yokluğu mutlak olarak başvuru imkânsızlığı anlamına gelmez; hangi kayıtların işveren, SGK, hastane veya başka kurumlardan istenebileceği dosyaya göre belirlenir. Deliller hukuka uygun yolla temin edilmelidir.

İş Kazasının Tespiti ve SGK İşlemleri

SGK olayın iş kazası olup olmadığını kabul etmiyor veya sigortalılık kaydı tartışmalıysa olayın tespitiyle ilgili ayrı idari/yargısal süreç gerekebilir. Tazminat davasının sağlıklı yürütülmesi için iş kazası niteliğinin veya çalışma gücü kaybının netleşmesi önemlidir. Her olayda başvuru sırası aynı değildir; eldeki SGK kararı, varsa itiraz ve dava belgeleri birlikte değerlendirilmelidir.

Arabuluculuk İş Kazası Tazminatında Zorunlu mu?

Hayır. 7036 sayılı Kanun m.3/3 gereğince iş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi-manevi tazminat ile ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları dava şartı arabuluculuğun istisnasıdır. Bununla birlikte aynı dosyada işçilik alacağı gibi farklı talepler bulunuyorsa o talepler için ayrı dava şartı değerlendirmesi gerekebilir. Tarafların hukuken mümkün bir uyuşmazlıkta ihtiyari görüşme yapması ile kanunen zorunlu başvuru birbirine karıştırılmamalıdır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

İş ilişkisine dayalı iş kazası tazminat davalarında kural olarak iş mahkemesi görevlidir; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde ilgili asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla görev yapar. 7036 sayılı Kanun m.6 kapsamında davalının yerleşim yeri ve işin yapıldığı yerin yanında, kazanın veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkili olabilir. İşçi statüsü ve taraf ilişkisi farklı olan dosyalarda görev/yetki ayrıca ele alınmalıdır.

İş Kazası Tazminat Davası Süreci

1. Olay ve iş ilişkisini belgeleyen kayıtlar toplanır; SGK işlemlerinin durumu belirlenir.
2. Tıbbi raporlar, iş göremezlik ve gelişen zarar ihtimali kontrol edilir.
3. İş güvenliği bakımından kusur ve illiyet analizine elverişli deliller tespit edilir.
4. Görevli-yetkili mahkeme ve talep türlerine göre dava dilekçesi hazırlanır.
5. Mahkeme gerekli görürse teknik, tıbbi ve aktüeryal bilirkişi incelemeleri yaptırır.
6. SGK yardımları, hukuken ilgili ödemeler, giderler ve kusur oranları değerlendirilerek hüküm kurulur.
7. Kararın kanun yolu ve kesinleşme/ilamlı icra durumu somut olaya göre izlenir.

İş Kazası Tazminatında Zamanaşımı

İş kazasına dayalı ve işverenin sözleşmesel sorumluluğu kapsamında değerlendirilen talepler bakımından uygulamada TBK m.146’daki on yıllık genel zamanaşımı önem taşır. Başlangıç anı özellikle gelişen bedensel zarar ve maluliyetin ne zaman belirginleştiği konusunda tartışma yaratabilir. Talebin hukuki niteliği, olay tarihi, varsa ceza yargılaması, kesilme veya durma sebepleri de incelenmelidir. “Kaza tarihinden itibaren mutlaka herkes için on yıl” veya “rapor tarihi her dosyada başlangıçtır” biçiminde kesin genelleme yapmak doğru değildir.

Zamanaşımı tespitinde gecikmenin hak kaybı doğurabileceği dikkate alınmalı; özellikle dava açılışı, talep artırımı ve ıslah yönünden süreler ayrı kontrol edilmelidir.

İş Kazası Nedeniyle İşten Ayrılma ve Diğer İşçilik Alacakları

İş kazası geçirmiş olmak iş sözleşmesini otomatik olarak bitirmez. Çalışma koşullarının devamı, sağlık nedeniyle fesih, işveren işlemleri, kıdem ve diğer işçilik alacakları kendi hukuki şartlarına tabidir. İş kazası nedeniyle tazminat ve feshe bağlı alacaklar aynı başlık altında düşünülse de her talep için farklı delil ve süre gerekebilir. Bu nedenle gerçek durum belirsizken genel bir “istifa” veya tüm haklardan feragat metni imzalanması ileride uyuşmazlık yaratabilir.

İş Kazası Dosyalarında Uygulama Hataları

• Olayın sağlık kaydına iş kazası olarak geçip geçmediğini hiç kontrol etmemek;
• tutanaktaki yanlış bilgileri düzeltme talebinde bulunmadan kayıtları kaybetmek;
• kalıcı zararı yalnızca ilk istirahat raporuna göre değerlendirmek;
• SGK gelir eşiğini işverene yöneltilecek tüm tazminat türlerine yanlış uygulamak;
• SGK ödemeleri ile hukuki tazminatı aynı işlem sanmak;
• zorunlu arabuluculuk istisnasını gözden kaçırmak;
• gelir, kusur ve gelecekteki kaybı belge olmadan varsaymak;
• hak kaybına yol açabilecek genel feragat ve ibraname ifadelerini kapsamını anlamadan imzalamak.

Sık Sorulan Sorular

İş kazası tazminatı almak için işverenin kusurlu olması gerekir mi?

İşverene yöneltilecek maddi ve manevi tazminat talebinde ihlal, kusur, zarar ve uygun illiyet bağı somut olayın niteliğine göre değerlendirilir. SGK’nın iş kazası sigortası yardımlarıyla işverenin hukuki tazminat sorumluluğu aynı şey değildir.

İş kazasını SGK’ya kim ve ne zaman bildirir?

4/a çalışanlar bakımından işveren, kazayı kolluk kuvvetlerine derhal ve SGK’ya kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirir. Diğer sigortalılık statülerinde özel bildirim kuralları bulunabilir.

İşveren kazayı bildirmezse işçinin tazminat hakkı sona erer mi?

Hayır. Bildirim yapılmamış olması tek başına hakları ortadan kaldırmaz. İşçinin olayın iş kazası olarak tespiti ve diğer hukuki başvuru yolları dosyanın durumuna göre gündeme gelebilir.

İş kazası nedeniyle dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?

7036 sayılı Kanun’un 3/3. maddesine göre iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında dava şartı arabuluculuk uygulanmaz.

Sürekli iş göremezlik oranı yüzde 10’un altında olursa tazminat istenebilir mi?

SGK’nın sürekli iş göremezlik gelirine ilişkin en az yüzde 10 eşiği, işverenden talep edilecek her tazminat için genel bir asgari oran değildir. Kişinin gerçek zararı, geçici kayıp ve diğer talepler ayrıca değerlendirilir.

İş kazasında manevi tazminat nasıl hesaplanır?

Manevi tazminatın tüm dosyalara uygulanan sabit bir formülü yoktur. Yaralanmanın niteliği, kalıcı etkileri, kusur durumu ve olayın bütün koşulları değerlendirilir; kararı mahkeme verir.

İş kazası tazminatında zamanaşımı kaç yıldır?

İş kazasına dayalı sözleşmeye aykırılık temelli tazminat taleplerinde genel olarak TBK 146’daki on yıllık zamanaşımı uygulanması gündeme gelir. Başlangıç tarihi, gelişen zarar ve dosyadaki diğer hukuki sebepler somut olayda ayrıca incelenmelidir; süre dolmadan işlem yapılmalıdır.

İş kazasında aile üyeleri tazminat talep edebilir mi?

Ölüm halinde koşulları varsa destekten yoksun kalma tazminatı, cenaze giderleri ve yakınların manevi tazminat talepleri gündeme gelebilir. Talep hakkı ve hesap her kişinin durumuna göre farklıdır.

SGK ödemesi ile işverenden alınacak tazminat aynı mıdır?

Hayır. SGK’nın geçici veya sürekli iş göremezlik gibi sigorta yardımları ile işverenin hukuki sorumluluğuna dayalı tazminat farklı rejimlerdir. Mahkeme hesabında aynı zararın iki kez karşılanmaması için ilgili rücu edilebilir ödemeler ve yargısal mahsup kuralları incelenir.

İş kazası tazminat davası hangi mahkemede açılır?

İş ilişkisine dayalı uyuşmazlıklarda kural olarak iş mahkemesi görevlidir. 7036 sayılı Kanun’un 6. maddesi uyarınca davalının yerleşim yeri, işin yapıldığı yer ile iş kazasının veya zararın meydana geldiği yer ve zarar gören işçinin yerleşim yeri gibi yetki seçenekleri bulunabilir.

Başvurulan Hukuki Kaynaklar

• SGK – İş Kazası açıklaması
• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
• 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu – Adalet Bakanlığı

Genel hukuki bilgilendirme: Bu içerik 29 Eylül 2026 itibarıyla genel bilgi sunar. Somut olay, mevzuat değişikliği, sigortalılık statüsü, kusur, tıbbi rapor, zamanaşımı ve usul farklılıkları sonucu değiştirebilir. Bu metin kişiye özel hukuki görüş, kesin tazminat hesabı veya sonuç garantisi değildir.