Karşılıksız Çek Cezası ve Çek Davası: Hamil ve Keşideci Rehberi

Karşılıksız Çek Cezası ve Çek Davası: Hamil ve Keşideci Rehberi

Son güncellenme tarihi: 21.11.2026 | Eklenme tarihi: 21.11.2026 Av. Zeynep Albay İcra ve Borç Hukuku
Karşılıksız Çek Cezası ve Çek Davası: Hamil ve Keşideci Rehberi

Karşılıksız çek, iki tarafı da aynı anda zor durumda bırakan bir uyuşmazlıktır. Çeki elinde tutan hamil hem parasını nasıl tahsil edeceğini hem de keşideci hakkında hangi şikâyet yoluna gideceğini düşünür. Çeki düzenleyen kişi ya da şirket yetkilisi ise adli para cezası, çek düzenleme yasağı ve icra takibi riskiyle karşılaşır.

Bu rehberde karşılıksız çek cezasını 5941 sayılı Çek Kanunu’nun güncel metnine göre ele alıyor; şikâyet süresi, görevli mahkeme, etkin pişmanlık, 2026 yılı banka sorumluluk tutarı ve çek alacağının icra takibiyle tahsili konularını hem hamil hem keşideci açısından açıklıyoruz.

Temel kural: Kanuni ibraz süresi içinde bankaya ibraz edilen çek için “karşılıksızdır” işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişi, hamilin şikâyeti üzerine her bir çek için 1.500 güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılabilir. Bu ceza, çekin karşılıksız kalan tutarından az olamaz ve mahkeme ayrıca çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına hükmeder. Ceza ödenmezse kamuya yararlı işte çalıştırma yoluna gidilmeden doğrudan hapse çevrilir.

Karşılıksız Çek Nedir?

Çek, keşidecinin bankaya (muhataba) verdiği, belirli bir bedelin hamile ödenmesi talimatıdır. Çek bankaya ibraz edildiğinde hesapta yeterli para yoksa banka, hamilin talebi üzerine çekin arka yüzüne ibraz tarihini, hesap durumunu, ödediği tutarı ve karşılıksız kalan miktarı yazarak “karşılıksızdır” işlemi yapar. Hukuki ve cezai süreçlerin başlangıç noktası bu kayıttır.

Karşılık hiç bulunmayabileceği gibi kısmen de bulunabilir. Kısmi karşılık hâlinde karşılıksızdır işlemi, yalnızca ödenemeyen kısımla sınırlı olarak yapılır. Hamil kısmi ödemeyi kabul etmezse bu durum da çek üzerine yazılır ve çek kendisine iade edilir.

Hukuki Dayanak: Hangi Kanunlar Uygulanır?

Konu Düzenleme
Karşılıksız çek suçu, çek yasağı 5941 sayılı Çek Kanunu m. 5
Etkin pişmanlık ve yasağın kaldırılması Çek Kanunu m. 6
Bankanın ödeme yükümlülüğü, ileri tarihli çek Çek Kanunu m. 3 ve geçici m. 3
İbraz süreleri, zamanaşımı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 796 ve 814
Şikâyet süresi ve yargılama usulü 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 347–353
Kambiyo senedine dayalı takip, ihtiyati haciz İİK m. 167 vd. ve m. 257 vd.

Kanunun 5. maddesinde 2016 yılında yapılan değişiklikle karşılıksız çek eylemi yeniden suç olarak düzenlenmiştir. Anayasa Mahkemesi’nin 26.07.2017 tarihli ve E.2016/191, K.2017/131 sayılı kararıyla, cezanın alt sınırının hesabına faiz ile takip ve yargılama giderlerini de dahil eden ibare iptal edilmiştir. Bu nedenle güncel metinde alt sınır, çek bedelinin karşılıksız kalan miktarıdır.

Karşılıksız Çek Suçunun Şartları

Her karşılıksız çek, otomatik olarak cezai yaptırım doğurmaz. Suçun oluşması için aşağıdaki şartların birlikte bulunması gerekir:

  1. Geçerli bir çek bulunmalıdır. Çek, Türk Ticaret Kanunu’nda sayılan zorunlu unsurları taşımalıdır.
  2. Çek, kanuni ibraz süresi içinde ibraz edilmelidir. Süre, çekin üzerinde yazılı düzenleme tarihine göre hesaplanır.
  3. Çek hakkında “karşılıksızdır” işlemi yapılmalıdır. Hamil bu işlemin yapılmasını talep etmeli ve gerekli imzayı vermelidir.
  4. Hamil şikâyette bulunmalıdır. Suç şikâyete bağlıdır; savcılık veya mahkeme kendiliğinden harekete geçmez.

Kanuni ibraz süreleri

Çekin düzenlendiği ve ödeneceği yer İbraz süresi
Düzenlendiği yerde ödenecek çek 10 gün
Düzenlendiği yerden başka bir yerde ödenecek çek 1 ay
Başka ülkede düzenlenmiş, aynı kıtada ödenecek çek 1 ay
Başka ülkede düzenlenmiş, ayrı kıtada ödenecek çek 3 ay

Süreler, çekte yazılı düzenleme tarihinin ertesi günü başlar. Örneğin İstanbul’da düzenlenen ve İstanbul’daki bir banka şubesinde ödenecek, 10 Mart tarihli bir çek için ibraz süresi 11 Mart’ta başlar ve 20 Mart’ta sona erer. Bu süreyi kaçıran hamil, cezai şikâyet hakkını ve kambiyo senedine özgü bazı haklarını kaybedebilir.

İleri tarihli çeklerde dikkat

Çek Kanunu’nun geçici 3. maddesine göre 31.12.2028 tarihine kadar, üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce çekin ödenmek üzere bankaya ibrazı geçersizdir. Ayrıca düzenleme tarihinden önce ibraz edilip ödenmeyen çekle ilgili hukuki takip yapılamaz. İleri tarihli çekte takip yapılabilmesi için çekin, üzerindeki tarihe göre kanuni ibraz süresi içinde bankaya ibraz edilmesi ve karşılıksızdır işlemine tabi tutulması gerekir.

Karşılıksız Çek Cezası Nedir?

Çek Kanunu m. 5 uyarınca karşılıksızdır işlemine sebebiyet veren kişi hakkında, her bir çek için ayrı ayrı olmak üzere 1.500 güne kadar adli para cezasına hükmolunur. Hükmedilecek ceza, çek bedelinin karşılıksız kalan miktarından az olamaz.

Yaptırım Açıklama
Adli para cezası Her çek için 1.500 güne kadar; karşılıksız kalan tutardan az olamaz
Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı Hükümle birlikte verilir; yargılama sırasında koruma tedbiri olarak da resen uygulanır
Hapse çevirme Adli para cezası ödenmezse kamuya yararlı işte çalıştırma kararı verilmeden doğrudan hapse çevrilir
Yönetim organı yasağı Yasaklı kişi, yasak süresince sermaye şirketlerinin yönetim organlarında yeni görev alamaz
Uygulanmayan kurumlar Ön ödeme, uzlaştırma ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulanmaz

Sık karıştırılan nokta: Adli para cezası hamile değil, Devlet’e ödenir.

Keşidecinin mahkûm olması, hamilin alacağını kendiliğinden tahsil ettiği anlamına gelmez. Çek bedelinin tahsili için ayrıca icra takibi veya dava yoluna gidilmesi gerekir. Bununla birlikte cezadan kurtulmanın en etkili yolu çek bedelinin faiziyle ödenmesi olduğundan, ceza süreci uygulamada borçluyu ödemeye yönelten bir baskı unsuru olarak işler.

Örnek: karşılıksız kalan tutar nasıl bulunur?

250.000 TL bedelli bir çekin, hesapta hiç para bulunmadan süresinde ibraz edildiğini düşünelim. Banka, 2026 yılı için yaprak başına ödemekle yükümlü olduğu 16.350 TL’yi hamile öder ve karşılıksızdır işlemini kalan tutar için yapar:

  • Çek bedeli: 250.000 TL
  • Bankanın ödediği tutar: 16.350 TL
  • Karşılıksız kalan tutar: 233.650 TL

Mahkûmiyet hâlinde bu çek için hükmedilecek adli para cezası 233.650 TL’den az olamaz. Aynı kişi hakkında üç ayrı çek için şikâyet varsa, her çek için ayrı ceza hesaplanır. Bankanın ödediği 16.350 TL ise keşideciden ayrıca rücuen istenebilecek bir tutardır.

2026 Yılında Bankanın Ödemek Zorunda Olduğu Tutar

Muhatap banka, süresinde ibraz edilen her karşılıksız çek yaprağı için hamile Kanunda belirlenen bir tutarı ödemekle yükümlüdür. Bu tutar her yıl Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından belirlenir. 29.01.2026 tarihli ve 33152 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/4 sayılı Tebliğ ile tutar, 30.01.2026’dan itibaren çek yaprağı başına 16.350 TL olarak belirlenmiştir. Tebliğin geçiş hükmü kapsamındaki eski tarihli çek defterlerinde bu tutar 14.200 TL olarak uygulanır.

Durum Bankanın ödemesi
Hesapta hiç karşılık yok, çek bedeli 16.350 TL veya üzeri 16.350 TL
Hesapta hiç karşılık yok, çek bedeli 16.350 TL’nin altında Çek bedeli
Kısmi karşılık var, çek bedeli 16.350 TL’nin üzerinde Kısmi karşılık + 16.350 TL (çek bedelini aşmamak kaydıyla)

Bankanın bu sorumluluğu, çekin üzerindeki baskı tarihinden itibaren beş yıl içinde ibraz edilmemesi hâlinde sona erer. Hesapta karşılık bulunduğu hâlde ödemeyi geciktiren banka, hamile her gün için binde üç gecikme cezası öder. Takas yoluyla ibraz edilen çeklerde kısmi ödeme yapılmaz; hesaptaki kısmi karşılık hamil lehine on beş gün süreyle bloke edilir.

Karşılıksız Çekten Kim Sorumludur?

Çek karşılığını hesapta bulundurmakla yükümlü olan kişi çek hesabı sahibidir. Şirket çeklerinde ise sorumluluk, şirketin mali işlerini yürütmekle görevlendirilen yönetim organı üyesine aittir. Böyle bir görevlendirme yapılmamışsa yönetim organını oluşturan gerçek kişiler sorumlu tutulur. Çek düzenleme yasağı ise hesap sahibi, şirket adına çek keşide edenler ve sermaye şirketlerinde yönetim organı ile tescilli şirket yetkilileri hakkında uygulanır.

Gerçek kişi çek hesabı sahibi, kendi adına çek düzenlemek üzere başkasını temsilci veya vekil olarak atayamaz. Buna rağmen bir başkası onun adına çek düzenlerse, hukuki ve cezai sorumluluk hesap sahibine aittir. Bu nedenle “çeki ben imzalamadım, eşim veya çalışanım düzenledi” savunması, tek başına sorumluluğu ortadan kaldırmaz; ancak imzanın sahteliği iddiası ayrı bir hukuki inceleme gerektirir.

Hamil İçin Şikâyet Süreci

Şikâyet süresi

Karşılıksız çek davaları icra ceza yargılamasına ilişkin usulle görüldüğünden şikâyet süresi İİK m. 347’ye tabidir. Şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer. Uygulamada öğrenme tarihi çoğunlukla karşılıksızdır işleminin yapıldığı gündür; bu nedenle üç aylık sürenin bu tarihten itibaren takip edilmesi güvenli olur.

Görevli ve yetkili mahkeme

Karşılıksız çek davaları icra ceza mahkemesinde görülür ve İİK’nın 347, 349, 350, 351, 352 ve 353. maddelerindeki yargılama usulü uygulanır. Davaya bakmaya yetkili yerler şunlardır:

  • Çekin tahsil için bankaya ibraz edildiği yer,
  • Çek hesabının açıldığı banka şubesinin bulunduğu yer,
  • Hesap sahibinin yerleşim yeri,
  • Şikâyetçinin (hamilin) yerleşim yeri.

Bu geniş yetki kuralı, hamile kendi yerleşim yerindeki mahkemede şikâyette bulunma imkânı verir. Örneğin Kartal, Pendik veya Maltepe’de yerleşik bir hamil, İstanbul Anadolu Adliyesi’ndeki icra ceza mahkemelerine başvurabilir.

Şikâyet dilekçesinde bulunması gerekenler

  • Şikâyetçi ve şüpheli/sanığın kimlik ve adres bilgileri; şirket çeklerinde şirket unvanı ve bilinen yetkililer,
  • Çekin seri numarası, bankası, şubesi, düzenleme tarihi ve bedeli,
  • İbraz tarihi ve karşılıksız kalan tutar,
  • Çek Kanunu m. 5 uyarınca cezalandırma ve çek düzenleme yasağı talebi,
  • Ekler: çekin aslı veya bankaca onaylı ön-arka yüz fotokopisi, karşılıksızdır kaydı, varsa ticari ilişkiyi gösteren fatura ve yazışmalar.

Şikâyet dilekçe ile veya mahkemede sözlü beyanla yapılabilir. Mahkeme duruşma günü belirleyerek taraflara çağrı kâğıdı gönderir.

Karşılıksız çek şikâyet dilekçesi örneği (Word ve PDF)

Yukarıdaki başlıkları içeren, doldurulabilir boş alanlı şikâyet dilekçesi örneğini indirebilirsiniz. Örnek genel niteliktedir; çek bilgileri, süreler, yetkili mahkeme ve ekler dosyanıza göre uyarlanmalıdır.

Word (.docx) indir PDF indir

Keşideci İçin Etkin Pişmanlık ve Şikâyetten Vazgeçme

Karşılıksız çek suçunda uzlaştırma veya HAGB mümkün olmadığından, keşideci için en önemli kurum Çek Kanunu m. 6’daki etkin pişmanlıktır. Karşılıksız kalan çek bedelini, kanuni ibraz tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faiziyle birlikte tamamen ödeyen kişi hakkında:

  • Yargılama devam ediyorsa davanın düşmesine,
  • Mahkûmiyet kesinleşmişse hükmün bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına

karar verilir ve çek yasağının kaldırıldığı Risk Merkezi ile MERSİS’e bildirilir. Hamilin şikâyetinden vazgeçmesi de aynı sonucu doğurur. Uygulamada taraflar çoğunlukla ödeme planı üzerinde anlaşır; ancak vazgeçme beyanının ödemeler tamamlanmadan verilmesi hamil açısından risklidir. Bu nedenle protokolde ödeme takvimi ve vazgeçme beyanının zamanı açıkça yazılmalıdır.

Kısmi ödeme etkin pişmanlık sonucunu doğurmaz; ancak hamilin alacağını azaltır ve yeni bir uzlaşma zemini oluşturabilir. Faiz hesabında ticari temerrüt faizi esas alındığından, ödenecek tutarın doğru hesaplanması önemlidir. Faiz, çekin üzerindeki düzenleme tarihine göre belirlenen kanuni ibraz tarihinden itibaren işletilir.

Çek yasağı ne zaman kalkar?

Ödeme veya şikâyetten vazgeçme olmadan da yasak sonsuza kadar sürmez. Kişi, cezasının tamamen infaz edildiği tarihten itibaren üç yıl ve her hâlde yasağın konulduğu tarihten itibaren on yıl geçtikten sonra, hükmü veren mahkemeden yasağın kaldırılmasını isteyebilir. Ayrıca beraat, davanın düşmesi veya reddi gibi kararlarda yasak aynı kararla kaldırılır.

Yasaklıyken çek düzenlemek ayrı bir suçtur. Hakkında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı bulunan kişi buna rağmen çek düzenlerse, fiil daha ağır bir suç oluşturmadığı takdirde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülür. Yasak kararı tebliğ edilen kişinin elindeki çek yapraklarını bankaya iade etmesi ve henüz ödenmemiş çeklerinin listesini on gün içinde bankaya vermesi de kanuni bir yükümlülüktür.

Ödenmeyen adli para cezaları ve taksitlendirme imkânı hakkında daha ayrıntılı bilgi için adli para cezası ödeme ve taksitlendirme rehberimize bakabilirsiniz.

Çek Alacağı Nasıl Tahsil Edilir?

Ceza süreci hamilin parasını doğrudan geri getirmez. Alacağın tahsili için genellikle aşağıdaki yollar birlikte değerlendirilir.

Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu

Çek, kambiyo senedi olduğundan hamil, İİK m. 167 ve devamındaki kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatabilir. Takip talebine çekin aslı eklenir. Borçluya gönderilen ödeme emrinde borcun on gün içinde ödenmesi istenir. Borçlu, borçlu olmadığı, borcun ödendiği veya zamanaşımına uğradığı gibi itirazlarını beş gün içinde icra mahkemesine dilekçeyle bildirmelidir. Genel haciz yolundan farklı olarak bu itiraz, takibi kendiliğinden durdurmaz; satış dışındaki takip işlemleri devam eder.

Borçlu tarafta iseniz bu sürelerin kısalığı nedeniyle hızlı hareket etmek gerekir. Konuya ilişkin ayrıntılar ödeme emrine itiraz süresi ve usulü yazımızda yer alıyor. Takip kesinleştikten sonra borçlu olmadığını düşünen kişi, şartları varsa menfi tespit ve istirdat davası yoluna başvurabilir.

İhtiyati haciz

Vadesi gelmiş ve rehinle teminat altına alınmamış bir para alacağı için hamil, borçlunun mallarının kaçırılmasını önlemek amacıyla mahkemeden ihtiyati haciz isteyebilir (İİK m. 257). Karşılıksızdır kaydı taşıyan çek, alacağın varlığını gösteren güçlü bir belgedir. Haksız çıkması hâlinde doğacak zararlar için alacaklıdan kural olarak teminat istenir; teminatın gerekip gerekmediği ve miktarı mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır.

Hangi “çek davası” size uygun?

Durum Başvurulabilecek yol Merci
Çek karşılıksız çıktı, keşidecinin cezalandırılması isteniyor Karşılıksız çek şikâyeti (Çek K. m. 5) İcra ceza mahkemesi
Çek bedeli tahsil edilmek isteniyor Kambiyo senedine dayalı icra takibi, ihtiyati haciz İcra dairesi / mahkeme
Çek kambiyo vasfını yitirmiş veya zamanaşımına uğramış Temel ilişkiye dayalı alacak davası veya genel haciz yolu Asliye hukuk / asliye ticaret
Borçlu, çekten dolayı borcu olmadığını ileri sürüyor İcra mahkemesine itiraz, menfi tespit davası İcra mahkemesi / genel mahkeme
Çek kaybedildi veya çalındı Ödeme yasağı ve çek iptali talebi Ödeme yerindeki asliye ticaret mahkemesi

Ticari nitelikli alacak davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır; icra takibi için ise böyle bir şart bulunmaz. Şirketler arası çek uyuşmazlıklarında hangi yolun önce kullanılacağına ilişkin daha geniş bir değerlendirme için şirket alacağı nasıl tahsil edilir yazımızı inceleyebilirsiniz.

Çekte Zamanaşımı

Türk Ticaret Kanunu m. 814’ün güncel metnine göre hamilin cirantalara, düzenleyene ve diğer çek borçlularına karşı başvurma hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Çeki ödeyen bir çek borçlusunun diğerlerine karşı başvurma hakkı da ödeme veya dava tarihinden itibaren üç yıllık süreye tabidir.

Bu süre, cezai şikâyet süresinden tamamen farklıdır. Hamil, üç aylık şikâyet süresini kaçırsa bile alacağını icra takibi veya dava yoluyla isteme hakkını koruyabilir. Tersine, zamanaşımına uğramış bir çekle başlatılan kambiyo takibine borçlu, beş günlük süre içinde zamanaşımı itirazında bulunabilir.

Deliller ve İspat

  • Çekin aslı: Kambiyo takibi için zorunludur; şikâyet aşamasında mahkeme de aslını isteyebilir.
  • Karşılıksızdır kaydı: İbraz tarihi, hesap durumu ve karşılıksız kalan tutarı gösterir.
  • Banka kayıtları: Hesap sahibinin ve düzenleyenin kimliği, çek yaprağının baskı tarihi, karekod kayıtları.
  • Temel ilişki belgeleri: Fatura, sözleşme, sevk irsaliyesi, cari hesap ekstresi ve yazışmalar.
  • Ödeme kayıtları: Keşideci açısından kısmi ödemeleri, ödeme protokolünü ve vazgeçme beyanını gösteren belgeler.

Hamil, karşılıksızdır işleminden sonra keşidecinin bankada bilinen adreslerini talep edebilir; banka bu bilgiyi hamile vermekle yükümlüdür. Bu bilgi hem şikâyet hem takip aşamasında tebligat sorunlarını azaltır.

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler

Hamil iseniz

  • Çeki, üzerindeki tarihe göre kanuni ibraz süresi içinde bankaya ibraz edin; düzenleme tarihinden önce ibraz etmeyin.
  • Karşılıksızdır işleminin çekin arkasına eksiksiz yazıldığını ve imzalandığını kontrol edin.
  • Üç aylık şikâyet süresini takviminize not edin; ceza ve icra süreçlerini birlikte planlayın.
  • Ödeme protokolü yapacaksanız şikâyetten vazgeçmeyi son taksitle ilişkilendirin.
  • Ciro zincirindeki diğer çek borçlularına da başvurma hakkınız olabileceğini unutmayın.

Keşideci veya şirket yetkilisi iseniz

  • Karşılıksızdır işleminden sonra ödeme imkânınızı hızla değerlendirin; tam ödeme ve faiz, etkin pişmanlık için belirleyicidir.
  • Ödeme emrinde yazan beş günlük itiraz süresini kaçırmayın.
  • Çeki imzalamadığınızı veya teminat çeki olarak verdiğinizi ileri sürüyorsanız bunu belgeleyin.
  • Yargılama sırasında koruma tedbiri olarak çek yasağı konulacağını ve yeni çek kullanamayacağınızı hesaba katın.
  • Şirketiniz adına verilen çeklerde kimin mali işlerden sorumlu yönetim organı üyesi olarak belirlendiğini kontrol edin.

İstanbul ve Kartal’da Karşılıksız Çek Dosyaları

Karşılıksız çek dosyalarında ceza şikâyeti, icra takibi, ihtiyati haciz ve ödeme protokolü genellikle aynı anda yürütülür. Sürelerin kısa olması nedeniyle hangi adımın önce atılacağı, çekin tarihine, ibraz yerine, borçlunun malvarlığına ve ciro zincirine göre değişir. İstanbul Anadolu Yakası’nda bu tür dosyaların icra ve tahsil boyutu hakkında İstanbul icra avukatı sayfamızda genel bilgi bulabilirsiniz.

Karşılıksız çek dosyanızı birlikte değerlendirelim

Çekin aslı, karşılıksızdır kaydı ve varsa takip belgeleriyle Av. Zeynep Albay’dan hukuki görüşme için randevu talep edebilirsiniz. Hamil veya keşideci olmanıza göre şikâyet, takip ve ödeme seçeneklerinizi dosyanızın özelliklerine göre birlikte değerlendirebiliriz.

Randevu Talebi Oluştur

Kaynakça

  • 5941 sayılı Çek Kanunu, özellikle m. 3, 5, 6, 7 ve geçici m. 3 (mevzuat.gov.tr güncel metin).
  • Anayasa Mahkemesi, 26.07.2017 tarihli, E.2016/191, K.2017/131 sayılı karar.
  • Çek Defterlerinin Baskı Şekline ve Bankaların Hamile Ödemekle Yükümlü Olduğu Miktarın Belirlenmesine İlişkin Tebliğ’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sayı: 2026/4), Resmî Gazete 29.01.2026, sayı 33152.
  • 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 796 ve 814.
  • 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 167–170, 257, 259 ve 347–353.
  • Mevzuat kontrol tarihi: 21 Kasım 2026.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Karşılıksız çek şikâyeti, icra takibi veya etkin pişmanlık yollarının uygun olup olmadığı; çekin düzenleme ve ibraz tarihleri, ibraz yeri, karşılıksız kalan tutar, taraflar arasındaki temel ilişki ve mevcut belgelere göre değişebilir. İçerik bireysel hukuki görüş, kesin sonuç veya dava başarısı taahhüdü değildir.
Avukat Zeynep Albay
Av. Zeynep Albay’ın eğitim geçmişi, mesleki çalışmaları, ceza, vergi, bilişim, aile ve icra hukuku alanlarındaki hizmet yaklaşımı hakkında bilgi alın.

Karşılıksız Çek Cezası ve Çek Davası: Hamil ve Keşideci Rehberi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Karşılıksız çek cezası 2026'da ne kadar?

5941 sayılı Çek Kanunu m. 5'e göre her bir çek için 1.500 güne kadar adli para cezası verilir. Ceza, çekin karşılıksız kalan tutarından az olamaz. Mahkeme ayrıca çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına hükmeder.

Karşılıksız çekten hapis yatar mı?

Doğrudan hapis cezası öngörülmez; ancak verilen adli para cezası ödenmezse kamuya yararlı işte çalıştırma kararı verilmeden doğrudan hapse çevrilir. Çek yasağı varken yeniden çek düzenlemek ise bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası gerektiren ayrı bir suçtur.

Karşılıksız çek şikayet süresi ne kadar?

İİK m. 347 uyarınca şikayet, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır. Uygulamada süre çoğunlukla karşılıksızdır işleminin yapıldığı tarihten itibaren takip edilir.

Karşılıksız çek davasına hangi mahkeme bakar?

Davalar icra ceza mahkemesinde görülür. Çekin bankaya ibraz edildiği yer, çek hesabının açıldığı şubenin bulunduğu yer, hesap sahibinin veya şikayetçinin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.

Çek bedeli ödenirse ceza düşer mi?

Karşılıksız kalan bedel, ibraz tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faiziyle birlikte tamamen ödenirse yargılama aşamasında davanın düşmesine, kesinleşmiş mahkûmiyette hükmün bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına karar verilir. Şikayetten vazgeçme de aynı sonucu doğurur.

2026'da banka karşılıksız çek için ne kadar öder?

TCMB'nin 2026/4 sayılı Tebliği ile 30 Ocak 2026'dan itibaren banka, süresinde ibraz edilen her karşılıksız çek yaprağı için hamile 16.350 TL öder. Çek bedeli bu tutarın altındaysa çek bedeli ödenir.

Karşılıksız çekte uzlaştırma veya HAGB uygulanır mı?

Hayır. Çek Kanunu m. 5/10 uyarınca karşılıksız çek suçunda ön ödeme, uzlaştırma ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması hükümleri uygulanmaz.

İlginizi Çekebilecek Yazılarımıza Göz Atın

Tüm İcra ve Borç Hukuku yazıları
6100 Sayılı HMK: Hukuk Muhakemeleri Kanunu Nedir? : Madde Rehberi
6100 Sayılı HMK: Hukuk Muhakemeleri Kanunu Nedir? : Madde Rehberi

6100 sayılı HMK güncel tam metin bağlantısı ve madde açıklamaları: HMK 107 (7589 ile kaldırıldı), 11...

Okumaya Devam Et
İcra Dosyası Sorgulama: e-Devlet ve UYAP’tan Borç Nasıl Kontrol Edilir?
İcra Dosyası Sorgulama: e-Devlet ve UYAP’tan Borç Nasıl Kontrol Edilir?

Adınıza açılan icra dosyasını e-Devlet ve UYAP’tan nasıl sorgularsınız? Dosya numarası, borç hesabı,...

Okumaya Devam Et
Konkordato Nedir? Başvuru, Mühlet ve Alacaklı Hakları
Konkordato Nedir? Başvuru, Mühlet ve Alacaklı Hakları

Konkordato başvurusu, geçici ve kesin mühlet, takip yasağı, alacak bildirimi, oylama, tasdik şartlar...

Okumaya Devam Et
Menfi Tespit ve İstirdat Davası Nedir? İİK 72 Uygulaması
Menfi Tespit ve İstirdat Davası Nedir? İİK 72 Uygulaması

Menfi tespit ve istirdat davası nedir? İcra takibine etkisi, %15 teminat, 1 yıllık süre, görevli mah...

Okumaya Devam Et
Hemen Ara
Zeynep Albay'a yazın
Randevu Al
Zeynep Albay'a Yazın Hemen Ara Randevu Al