Uyuşturucu Veya Uyarıcı Madde Bulundurma Veya Kullanma Suçu

Uyuşturucu kullanma veya bulundurma dosyalarında ilk bakılması gereken konu, eylemin gerçekten kişisel kullanım kapsamında kalıp kalmadığıdır. Çünkü kullanmak için bulundurma suçu ile uyuşturucu ticareti suçu arasında ciddi ceza farkı vardır. Maddenin miktarı, paket sayısı, hassas terazi bulunup bulunmadığı, satışa yönelik mesajlaşma, para transferi, tanık beyanı ve kişinin davranışları bu ayrımda önem taşır.

Uyuşturucu suçları, ifade, gözaltı, arama, adli kontrol, denetimli serbestlik, tedavi ve ceza davası süreçlerinde hukuki destek almak isteyen kişiler İstanbul ceza avukatı sayfasını inceleyebilir. Dosyada kullanımı kolaylaştırma veya özendirme iddiası varsa uyuşturucu kullanılmasını kolaylaştırma ve özendirme suçu, kenevir ekimi iddiası varsa izinsiz kenevir ekme ve cezası içeriği ayrıca bağlantılıdır.

İçindekiler

Uyuşturucu Kullanma ve Bulundurma Suçu Nedir?

Uyuşturucu kullanma ve bulundurma suçu, kişinin uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi kişisel kullanım amacıyla satın alması, kabul etmesi, bulundurması ya da kullanması halinde oluşur. Bu suçun temelinde kişinin uyuşturucu maddeyi satmak, devretmek veya başkasına sağlamak amacıyla değil, kendi kullanımı için edinmesi yer alır.

TCK 191 uygulamasında dosyanın niteliği yalnızca ele geçirilen maddenin varlığına göre belirlenmez. Maddenin miktarı, bulunduğu yer, paketleme şekli, kişinin üzerinde para veya hassas terazi bulunup bulunmadığı, mesajlaşmalar, tanık beyanları, kolluk tutanağı ve kişinin savunması birlikte değerlendirilir.

Bu nedenle uyuşturucu madde bulunduğu her olay otomatik olarak uyuşturucu ticareti anlamına gelmez. Buna karşılık kişisel kullanım sınırını aşan miktar, satışa hazır paketler, çok sayıda alıcıyla iletişim, para transferi veya hassas terazi gibi deliller varsa suçun niteliği ağırlaşabilir.

TCK 191 Kapsamında Hangi Fiiller Suçtur?

TCK 191, yalnızca uyuşturucu kullanma fiilini değil; kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alma, kabul etme ve bulundurma fiillerini de kapsar. Bu nedenle kişinin maddeyi fiilen kullanmış olması şart değildir. Kullanım amacıyla maddeyi edinmesi veya üzerinde bulundurması da soruşturma konusu olabilir.

Bu fiillerin TCK 191 kapsamında değerlendirilebilmesi için dosyada kullanım amacı öne çıkmalıdır. Satış, sevk, nakil, başkasına verme, tedarik etme veya ticari amaç şüphesi varsa dosya TCK 188 kapsamında daha ağır şekilde değerlendirilebilir.

Uyuşturucu Kullanma Suçunun Cezası

TCK 191 kapsamında kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden, bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi hakkında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası düzenlenmiştir. Ancak uygulamada bu suç bakımından soruşturma aşamasında doğrudan dava açılması yerine, kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve denetimli serbestlik süreci gündeme gelir.

Bu yapı nedeniyle TCK 191 dosyalarında süreç klasik ceza davasından farklı ilerler. Kişi hakkında soruşturma başlatılır; savcılık koşullar oluştuğunda kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verir ve şüpheli denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulur. Denetimli serbestlik sürecinin ihlal edilmesi halinde kamu davası açılabilir.

Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi

TCK 191 dosyalarında soruşturma aşamasında şüpheli hakkında beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilebilir. Bu karar, kişinin hemen mahkemede yargılanacağı anlamına gelmez; ancak bu süre içinde belirlenen yükümlülüklere uyulması gerekir.

Erteleme kararı verilmesi, dosyanın tamamen kapandığı anlamına gelmez. Şüpheli bu süre içinde denetimli serbestlik yükümlülüklerine uymalı, gerektiğinde tedavi programına katılmalı ve yeniden uyuşturucu kullanma veya bulundurma fiiliyle karşılaşmamalıdır.

Erteleme süresi sorunsuz tamamlanırsa, kişi hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilebilir. Buna karşılık yükümlülüklerin ihlali veya tekrar kullanma/bulundurma gibi fiiller halinde kamu davası açılması gündeme gelebilir.

Denetimli Serbestlik ve Tedavi Süreci

Denetimli serbestlik, uyuşturucu kullanma veya bulundurma dosyalarında kişinin belirli süre boyunca izlenmesi, yükümlülüklere tabi tutulması ve gerektiğinde tedaviye yönlendirilmesi anlamına gelir. Bu süreçte denetimli serbestlik müdürlüğünün çağrılarına uyulması, belirlenen görüşmelere gidilmesi ve test ya da tedavi kararlarına riayet edilmesi gerekir.

Denetimli serbestlik süresi içinde kişinin uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanıp kullanmadığının tespiti için belirli aralıklarla ilgili kuruma sevk edilmesi mümkündür. Bu nedenle süreç yalnızca “bir imza verme” işlemi olarak görülmemelidir.

Kişi kendisine yapılan tebligatları takip etmeli, adres değişikliğini bildirmeli ve çağrılara zamanında katılmalıdır. Aksi halde yükümlülük ihlali nedeniyle dosya mahkeme aşamasına taşınabilir.

Denetimli Serbestlik İhlali Halinde Ne Olur?

Denetimli serbestlik sürecinde yükümlülüklere uymamak, tedavi gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmek, yeniden kullanmak için uyuşturucu madde satın almak, kabul etmek, bulundurmak ya da uyuşturucu madde kullanmak kamu davası açılmasına neden olabilir.

Bu aşamada önemli olan, ihlal iddiasının gerçekten oluşup oluşmadığıdır. Tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı, kişinin çağrıdan haberdar olup olmadığı, sağlık veya zorunlu nedenlerle katılamama durumu, test sonucunun niteliği ve denetimli serbestlik dosyasındaki kayıtlar incelenmelidir.

Kamu davası açılırsa kişi artık mahkeme önünde yargılanır. Bu durumda savunma, yalnızca uyuşturucu madde kullanma iddiası üzerinden değil; erteleme kararının şartları, ihlal iddiası, deliller ve TCK 191’in uygulanma koşulları üzerinden kurulmalıdır.

Kullanmak İçin Bulundurma mı, Uyuşturucu Ticareti mi?

Uyuşturucu dosyalarında en kritik ayrım, eylemin TCK 191 kapsamında kullanmak için bulundurma mı, yoksa TCK 188 kapsamında uyuşturucu ticareti mi olduğudur. Bu ayrım ceza miktarı, yargılama süreci, tutuklama riski ve mahkemenin görev alanı bakımından büyük fark yaratır.

Kullanmak için bulundurma değerlendirilirken kişinin maddeyi satma, devretme veya başkasına verme yönünde davranışı olup olmadığı araştırılır. Satışa yönelik mesajlar, alıcı ifadeleri, çok sayıda paket, hassas terazi, yüksek miktarda para, gizli depolama ve farklı türde maddelerin birlikte bulunması ticaret şüphesini artırabilir.

Buna karşılık maddenin az miktarda olması, tek parça halinde bulunması, satışa yönelik delil bulunmaması, hassas terazi veya paketleme materyali olmaması ve kişinin savunmasının dosyayla uyumlu olması kullanma amacı değerlendirmesinde önem taşıyabilir.

Madde Miktarı, Paketleme ve Hassas Terazi

Uyuşturucu madde miktarı, suçun niteliğinin belirlenmesinde tek başına yeterli olmasa da önemli bir kriterdir. Kişisel kullanım sınırlarını aşan miktar, farklı türde maddelerin birlikte bulunması veya maddenin satışa hazır küçük paketler halinde ele geçirilmesi ticaret iddiası bakımından değerlendirilir.

Paketleme biçimi de önemlidir. Maddenin çok sayıda eşit paket halinde bulunması, yanında hassas terazi, boş poşet, alüminyum folyo, satış listesi veya yoğun para hareketi bulunması halinde dosya TCK 188 yönünden değerlendirilebilir. Buna karşılık maddenin tek parça halinde ve kullanım miktarına yakın şekilde bulunması farklı sonuç doğurabilir.

Bu ayrımda “şüpheden sanık yararlanır” ilkesi de önemlidir. Kişinin ticaret yaptığına ilişkin kesin, inandırıcı ve her türlü şüpheden uzak delil yoksa, olayın TCK 191 kapsamında değerlendirilmesi gündeme gelebilir.

Arama, El Koyma ve Deliller

Uyuşturucu dosyalarında arama ve el koyma işlemleri çoğu zaman dosyanın temelini oluşturur. Üst araması, araç araması, ev araması, işyeri araması veya açık alan araması sırasında ele geçirilen madde ve materyaller tutanak altına alınır.

Arama işleminin hukuka uygunluğu savunma açısından önemlidir. Arama kararı, gecikmesinde sakınca bulunan hal, kolluk tutanağı, arama sırasında hazır bulunan kişiler, ele geçirilen maddenin nerede bulunduğu, muhafaza altına alınma şekli ve kriminal inceleme süreci ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Dosyada şu deliller öne çıkabilir:

• Arama ve el koyma tutanağı,
• Kriminal rapor,
• Adli tıp veya toksikoloji raporu,
• Kan ve idrar testi sonuçları,
• Kolluk görevlilerinin tutanakları,
• Tanık veya muhbir beyanları,
• Telefon mesajlaşmaları,
• HTS, kamera veya konum kayıtları,
• Hassas terazi, paketleme materyali veya para hareketleri,
• Şüphelinin savunması ve olayın kronolojisi.

Hukuka aykırı arama veya eksik tutanak iddiası varsa, bu husus dosyanın sonucunu etkileyebilir. Bu nedenle arama süreci yalnızca “madde bulundu” şeklinde değil, işlemin tüm hukuki aşamalarıyla birlikte incelenmelidir.

Okul, Yurt, Hastane veya İbadethane Çevresinde İşlenmesi

TCK 191 kapsamında bazı yerler bakımından ceza artırımı gündeme gelebilir. Fiilin okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askeri veya sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların belirlenen sınırlarına yakın umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi halinde daha ağır sonuçlar doğabilir.

Bu nedenle olay yerinin tam konumu, mesafe ölçümü, yerin niteliği ve fiilin hangi alanda işlendiği önem taşır. Kolluk tutanağında yer alan adres, kroki, kamera kaydı veya keşif bilgileri değerlendirilmeden ceza artırımı kabul edilmemelidir.

Özellikle okul çevresi, park, hastane çevresi, yurt yakını veya cami çevresi gibi dosyalarda yalnızca adres bilgisi değil, kanunda belirtilen mesafe ve alan şartlarının somut olarak oluşup oluşmadığı incelenmelidir.

Etkin Pişmanlık ve Savunma

Uyuşturucu suçlarında etkin pişmanlık, dosyanın niteliğine göre ayrıca değerlendirilebilir. Ancak TCK 191 dosyalarında en temel konu, kişinin eyleminin gerçekten kullanmak için bulundurma veya kullanma kapsamında kalıp kalmadığıdır. Etkin pişmanlık hükümleri, olayın aşamasına ve verilen bilgilerin niteliğine göre ayrı bir hukuki değerlendirme gerektirir.

Savunma hazırlanırken şu noktalar incelenmelidir:

• Maddenin kişisel kullanım amacıyla bulundurulup bulundurulmadığı,
• Miktarın kişisel kullanım sınırlarını aşıp aşmadığı,
• Satış, devir veya tedarik davranışı bulunup bulunmadığı,
• Hassas terazi veya paketleme materyali olup olmadığı,
• Telefon ve mesaj kayıtlarında satışa yönelik içerik bulunup bulunmadığı,
• Arama işleminin hukuka uygun yapılıp yapılmadığı,
• Denetimli serbestlik ihlali iddiasının doğru olup olmadığı,
• Kişinin tedavi ve denetimli serbestlik yükümlülüklerine uyup uymadığı.

Uyuşturucu dosyalarında ifade verilmeden önce dosyanın kapsamı görülmeli; arama tutanağı, madde miktarı, kriminal rapor, tanık beyanları ve varsa telefon incelemesi birlikte değerlendirilmelidir.

Uyuşturucu Dosyalarında Hazırlanacak Belgeler

Uyuşturucu kullanma ve bulundurma dosyalarında belge hazırlığı, soruşturmanın hangi aşamada olduğuna göre değişir. İlk aşamada arama tutanakları, kriminal rapor ve ifade; denetimli serbestlik aşamasında ise tebligatlar, çağrı kayıtları ve yükümlülük belgeleri önem kazanır.

Dosyaya göre hazırlanabilecek başlıca belgeler şunlardır:

• Arama ve el koyma tutanağı,
• Kriminal inceleme raporu,
• Kan veya idrar testi sonuçları,
• İfade tutanakları,
• Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı,
• Denetimli serbestlik müdürlüğü yazıları,
• Çağrı kağıtları ve tebligatlar,
• Tedavi veya yükümlülük belgeleri,
• Telefon inceleme tutanakları,
• Tanık beyanları ve kamera kayıtları,
• Hukuka aykırı arama iddiasını destekleyen belgeler.

Belgeler yalnızca dosyaya eklenmemeli; her belgenin hangi iddiayı desteklediği veya hangi hukuka aykırılığı gösterdiği savunmada açıkça anlatılmalıdır.