Tekerrür Nedir? Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi

Bir kişinin adli sicil kaydında daha önce mahkûmiyet bulunması, her yeni ceza dosyasında otomatik olarak mükerrir sayılacağı anlamına gelmez. Tekerrürün uygulanabilmesi için önceki mahkûmiyetin kesinleşme tarihi, yeni suçun işlendiği tarih, önceki cezanın türü ve miktarı, infaz tarihi ve kanunda düzenlenen üç veya beş yıllık süreler birlikte incelenmelidir.

Tekerrür kararı, hükmedilen hapis cezasının koşullu salıverilme hesabını doğrudan etkileyebilir. Bu nedenle mahkeme kararında tekerrüre esas alınan ilamın doğru gösterilmesi, ilk veya ikinci defa tekerrür ayrımının doğru yapılması ve infaz oranının güncel mevzuata göre belirlenmesi önemlidir.

Tekerrür Ne Demektir?

TCK 58 uyarınca önceden işlenen bir suç nedeniyle verilen hüküm kesinleştikten sonra yeni bir suç işlenirse, diğer şartların da bulunması hâlinde tekerrür hükümleri uygulanabilir. Burada önemli olan, ilk suçun işlendiği tarih değil; önceki mahkûmiyetin kesinleşme tarihi ile yeni suçun işlendiği tarih arasındaki sıralamadır.

Önceki mahkûmiyet hükmü kesinleşmeden yeni suç işlenmişse tekerrür uygulanamaz. Önceki kararın, ikinci suçun işlendiği tarihten sonra kesinleşmesi de bu sonucu değiştirmez.

Buna karşılık önceki cezanın tamamen infaz edilmiş olması zorunlu değildir. Önceki mahkûmiyet kesinleşmiş fakat cezanın infazına henüz başlanmamış olsa bile, kesinleşme sonrasında işlenen yeni suç bakımından tekerrür gündeme gelebilir.

Suçta Tekerrürün Şartları Nelerdir?

Tekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için başlıca şu şartlar aranır:

1. Önceki bir ceza mahkûmiyeti bulunmalıdır: Beraat, kovuşturmaya yer olmadığı veya mahkûmiyet niteliğinde olmayan kararlar tekerrüre esas olmaz.
2. Önceki mahkûmiyet kesinleşmiş olmalıdır: İstinaf veya temyiz incelemesi devam eden karar, kesinleşmeden tekerrüre dayanak yapılamaz.
3. Yeni suç kesinleşmeden sonra işlenmelidir: Yeni suçun tarihi, önceki mahkûmiyetin kesinleşme tarihinden sonra olmalıdır.
4. Üç veya beş yıllık süre geçmemiş olmalıdır: Önceki cezanın infazından sonra, cezanın türü ve miktarına göre belirlenen süreler dikkate alınır.
5. Suçlar tekerrür ilişkisine elverişli olmalıdır: Kasıtlı suçla taksirli suç arasında ve sırf askerî suçlarla diğer suçlar arasında tekerrür uygulanmaz.

Tekerrürde 3 ve 5 Yıllık Süreler

Önceki cezanın infaz edilmesinden sonra yeni suçun hangi süre içerisinde işlenmesi gerektiği, TCK 58/2’de iki ayrı grupta düzenlenmiştir.

Üç ve beş yıllık süreler, önceki mahkûmiyet kararının kesinleştiği tarihten değil, cezanın infaz edildiği tarihten itibaren hesaplanır. Önceki ceza henüz infaz edilmemişse bu süreler başlamamış olur.

Hangi Kararlar Tekerrüre Esas Olmaz?

Dosyanın özellikleri ayrıca incelenmekle birlikte şu kararlar kural olarak tekerrüre esas olmaz:

• Beraat kararları,
• Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar,
• Uzlaşma nedeniyle mahkûmiyet kurulmadan sonuçlanan dosyalar,
• Önödeme nedeniyle kamu davası açılmayan dosyalar,
• Açıklanmamış hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları,
• Kabahatler ve disiplin cezaları,
• Fiilin işlendiği tarihte kişi 18 yaşından küçükse bu fiile ilişkin mahkûmiyet,
• Sonradan suç olmaktan çıkarılan fiillere ilişkin mahkûmiyetler.

Hapis cezasının ertelenmiş olması ise mahkûmiyet hükmünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle ertelenmiş bir mahkûmiyet, diğer şartlar bulunuyorsa tekerrüre esas olabilir.

HAGB Kararı Tekerrüre Esas Olur mu?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, açıklanmış ve kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmü niteliğinde olmadığından kural olarak tekerrüre esas alınmaz. Denetim süresi içerisinde hüküm açıklanırsa, açıklanan hükmün kesinleşme tarihi ile yeni suçun tarihi ayrıca değerlendirilir.

HAGB’nin şartları ve hukuki sonuçları hakkında HAGB nedir? başlıklı rehber incelenebilir.

Adli Para Cezası Tekerrüre Esas Olur mu?

Önceki mahkûmiyetin adli para cezası olması, tekerrür uygulanmasına tek başına engel değildir. Diğer şartlar bulunuyorsa adli para cezası tekerrüre esas olabilir. Bu durumda önceki adli para cezasının infazından itibaren üç yıllık süre dikkate alınır.

Yeni suçun kanun maddesinde hapis cezası ile adli para cezası seçimlik olarak düzenlenmişse, tekerrür hâlinde hapis cezasına hükmolunur. Ancak yeni suç için yalnızca adli para cezası verilmişse hapis cezalarına özgü infaz oranı bu ceza üzerinde uygulanmaz.

Kasıtlı ve Taksirli Suçlar Arasında Tekerrür Olur mu?

Kasten işlenen suç ile taksirle işlenen suç arasında tekerrür hükümleri uygulanmaz. Örneğin önceki mahkûmiyet taksirle yaralama, sonraki mahkûmiyet ise kasten yaralama suçuna ilişkinse bu iki suç arasında tekerrür kurulamaz.

Buna karşılık suçların aynı olması gerekli değildir. Önceki ve sonraki suçlar farklı olsa bile, her ikisi de kasten işlenmişse diğer koşulların bulunması hâlinde tekerrür uygulanabilir.

Yabancı Mahkeme Kararı Tekerrüre Esas Olur mu?

Yabancı ülke mahkemelerince verilen hükümler kural olarak tekerrüre esas alınmaz. Ancak kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile parada veya kıymetli damgada sahtecilik suçları bu kuralın istisnaları arasında yer alır.

Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi Nedir?

Tekerrür şartları oluştuğunda, yeni suç nedeniyle hükmedilen hapis cezası 5275 sayılı Kanun’un 108. maddesinde düzenlenen mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilir. Bunun en önemli sonucu, koşullu salıverilme için infaz kurumunda geçirilmesi gereken sürenin değişmesidir.

Suç için zaten üçte ikiden daha ağır bir koşullu salıverilme oranı düzenlenmişse, suçun tabi olduğu özel oran uygulanır. Bu nedenle yalnızca toplam ceza miktarı üzerinden kesin yatar süresi hesaplanmamalıdır.

Suç tarihi, kanun maddesi, tekerrür derecesi, mahsup, iyi hâl, birden fazla ilam ve denetimli serbestlik şartları dikkate alınarak yaklaşık değerlendirme yapmak için infaz ve yatar hesaplama aracı kullanılabilir. Kesin müddetname hesabı infaz savcılığı tarafından yapılır.

İlk Kez Mükerrir Ne Kadar Yatar?

İlk defa tekerrür hükümleri uygulanan süreli hapis cezalarında genel koşullu salıverilme oranı üçte ikidir. Örneğin özel bir infaz oranına tabi olmayan altı yıllık hapis cezasında, basit oran hesabıyla koşullu salıverilme süresi dört yıldır.

Bununla birlikte tekerrür nedeniyle koşullu salıverilme süresine eklenecek miktar, tekerrüre esas alınan önceki cezaların en ağırından fazla olamaz. Bu sınır ilk defa tekerrür uygulamasında hükümlü lehine sonuç doğurabilir.

Gerçek infaz hesabında tutuklulukta geçen süre, özel suç oranları, birden fazla cezanın toplanması, iyi hâl ve denetimli serbestlik koşulları ayrıca değerlendirilir.

İkinci Kez Mükerrir Ne Demektir?

İkinci defa tekerrür, tekerrür hükümlerinin uygulandığı önceki bir mahkûmiyet hükmü kesinleştikten sonra kişinin yeniden tekerrür şartlarını oluşturacak biçimde suç işlemesidir. Yalnızca adli sicilde birden fazla mahkûmiyet bulunması, kişinin otomatik olarak ikinci kez mükerrir sayılması için yeterli değildir.

İkinci defa tekerrürün mahkûmiyet hükmünde açıkça belirtilmesi gerekir. Güncel düzenlemeye göre süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme oranı dörtte üçtür. Ayrıca ilk tekerrürde uygulanan, eklenecek sürenin önceki en ağır cezayla sınırlandırılmasına ilişkin hüküm ikinci defa tekerrürde uygulanmaz.

İnfaz Sonrası Denetimli Serbestlik

TCK 58 uyarınca mükerrir hakkında cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. İnfaz hâkimi, infazın tamamlanmasından sonra başlamak ve bir yıldan az olmamak üzere denetim süresi belirler. Bu süre gerekli görülürse en fazla beş yıla kadar uzatılabilir.

Buradaki denetim, hapis cezasının kalan kısmının toplum içerisinde infaz edilmesini sağlayan 5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesindeki denetimli serbestlikten farklıdır. Mükerrirler hakkındaki denetim, cezanın infazı sonrasında uygulanan ayrı bir güvenlik tedbiridir.

Tekerrür Kararını Hangi Mahkeme Verir?

Sanık hakkında TCK 58’in uygulanıp uygulanmayacağına yargılamayı yapan mahkeme karar verir. Mahkeme, kararın hüküm bölümünde cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirileceğini ve infaz sonrasında denetim uygulanacağını belirtmelidir.

Tekerrüre esas alınan önceki mahkûmiyet ilamı da tereddüt oluşturmayacak biçimde gösterilmelidir. İkinci defa tekerrür söz konusuysa bu durumun ayrıca hükümde belirtilmesi gerekir.

Denetim süresinin belirlenmesi ve cezanın infazına ilişkin hesaplamalar ise infaz aşamasında infaz hâkimliği ve Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından değerlendirilir.

Hatalı Tekerrür Uygulamasına Nasıl İtiraz Edilir?

Mahkûmiyet hükmü henüz kesinleşmemişse tekerrür uygulamasındaki hata istinaf veya şartları varsa temyiz başvurusunda ileri sürülebilir. Özellikle şu hususlar kontrol edilmelidir:

• Önceki hükmün yeni suçtan önce kesinleşip kesinleşmediği,
• Üç veya beş yıllık sürenin dolup dolmadığı,
• Önceki fiilin 18 yaşından önce işlenip işlenmediği,
• Kasıtlı ve taksirli suç ayrımının doğru yapılıp yapılmadığı,
• Tekerrüre esas alınan ilamın doğru gösterilip gösterilmediği,
• İlk veya ikinci defa tekerrür ayrımının doğru kurulup kurulmadığı.

Hüküm kesinleştikten sonra uyuşmazlık yalnızca infaz oranı, müddetname veya tahliye hesabına ilişkinse infaz savcılığına başvuru ve infaz hâkimliğine şikâyet yolu değerlendirilebilir. Kesinleşmiş hükümdeki hukuki hatalar için başvurulabilecek yol ise hatanın niteliğine göre belirlenmelidir.

Kanun yolu süreci hakkında ceza istinaf dilekçesi rehberi incelenebilir.

Adli Sicil Kaydının Silinmesi Tekerrürü Ortadan Kaldırır mı?

Bir mahkûmiyetin adli sicil kaydından silinmesi veya arşiv kaydına alınması, tekerrür bakımından bütün hukuki sonuçların kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmez. Tekerrür değerlendirmesinde mahkûmiyetin kesinleşme ve infaz tarihleri ile kanundaki süreler esas alınır.

Adli sicil işlemleri hakkında adli sicil kaydının silinmesi başlıklı içerikten bilgi alınabilir.

İlgili Hukuki Rehberler

• İnfaz ve Yatar Hesaplama
• HAGB Nedir?
• Adli Sicil Kaydının Silinmesi
• Ceza İstinaf Dilekçesi
• İstanbul Ceza Avukatı

Kaynakça

• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, madde 58.
• 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, madde 108.
• 7242 sayılı Kanun, madde 49.
• 7550 sayılı Kanun, madde 14.
• Mevzuat kontrol tarihi: 4 Ağustos 2026.